Có một hiện tượng rất quen: bước vào chợ Việt chỉ định mua bó rau, chai nước mắm và ít bún. Ba mươi phút sau đi ra với hai túi đồ, một hộp bánh, ba gói mì “đang sale”, thêm cây chả lụa, và tự nhủ tuần này chắc khỏi đi chợ nữa.
Đi chợ Việt ở Mỹ vui thật. Nó có mùi rau răm, mùi bánh mì mới, tiếng cô chú gọi nhau, quầy cá, quầy thịt, quầy đồ khô nhìn món nào cũng nhớ nhà. Nhưng nếu không có kế hoạch, chợ Việt cũng là nơi rất dễ “quá tay”.
Bài này viết nhẹ thôi, như một người đi chợ lâu năm nhắc nhau vài mẹo để ăn ngon mà ví tiền đỡ đau.
Luật số 1: đừng đi chợ lúc đói
Nghe cũ nhưng đúng. Đói bụng làm cái gì cũng đáng mua: bánh bao, chè, khô bò, bánh tráng, mì ly, cá kho sẵn, bánh tiêu, cà phê lon.
Nếu đi chợ sau giờ làm, ăn nhẹ trước. Một trái chuối, miếng bánh mì, ly nước. Bạn sẽ bớt mua theo cảm xúc.
Có ba kiểu giỏ hàng, đừng trộn lẫn
Giỏ hàng gia đình
Ưu tiên:
- Gạo, nước mắm, dầu ăn, gia vị nền.
- Thịt/cá chia phần đông lạnh.
- Rau dùng được nhiều món.
- Trứng, đậu hũ, mì/bún/phở khô.
Đừng mua quá nhiều snack. Snack Á nhỏ nhỏ nhưng cộng lại rất nhanh.
Giỏ hàng người độc thân
Ưu tiên đồ ít hư:
- Bún khô, miến, bánh phở khô.
- Đồ đông lạnh chia khẩu phần.
- Rau thơm mua ít.
- Đậu hũ pack nhỏ.
- Trái cây dễ ăn như chuối/cam/táo.
Nếu ở một mình, đừng mua bó rau quá lớn chỉ vì rẻ. Rẻ mà hư nửa bó thì không rẻ.
Giỏ hàng du học sinh/người mới qua
Ưu tiên món dễ nấu:
- Mì gói nhưng đừng chỉ ăn mì.
- Trứng.
- Cải xanh/bok choy.
- Thịt xay hoặc thịt lát mỏng.
- Nước tương/nước mắm loại vừa tiền.
- Gạo túi nhỏ trước khi biết mình ăn loại nào.
Đừng mua full bộ gia vị như mở quán trong tuần đầu. Mua từ từ.
Rau thơm: mua vì kế hoạch, không mua vì nhớ
Rau răm, húng quế, tía tô, ngò gai nhìn là muốn mua. Nhưng rau thơm ở Mỹ không rẻ nếu mua xong để héo.
Trước khi bỏ vào giỏ, hỏi mình:
- Tuần này nấu món gì cần rau này?
- Dùng hết trong mấy ngày?
- Có thể chia với người nhà/roommate không?
- Có rửa, cuốn giấy, cất hộp ngay khi về không?
Mẹo: nếu mua rau thơm, về nhà xử lý trước khi nằm nghỉ. Rau thơm để nguyên trong túi nylon ướt là nhanh hư nhất.
Đồ khô: mua nhiều chỉ khi bạn thật sự dùng
Chợ Việt có một cái bẫy dễ thương: đồ khô nhìn món nào cũng cần. Bánh tráng, bún, miến, phở, nấm mèo, mộc nhĩ, tôm khô, cá khô, rong biển, bột chiên giòn.
Bạn nên có một “kệ đồ khô căn bản” thôi:
- Một loại bún hoặc phở khô.
- Một loại mì/miến.
- Một loại bánh tráng nếu hay cuốn.
- Nấm khô nếu hay nấu canh/xào.
- Gia vị chính bạn dùng hằng tuần.
Đừng mua 6 loại chỉ vì “để đó có ngày dùng”. Có ngày đó thường rất xa.
Đồ đông lạnh: bạn của người bận, kẻ thù của freezer nhỏ
Đồ đông lạnh rất tiện: chả giò, cá viên, bò viên, bánh bao, dumpling, thịt lát, hải sản. Nhưng freezer apartment thường nhỏ.
Nguyên tắc:
- Chỉ mua nếu còn chỗ.
- Về chia portion ngay.
- Ghi ngày mua lên túi.
- Đặt món cũ ra phía trước.
Nếu freezer đã đầy mà vẫn nhét thêm, cuối cùng bạn sẽ có một bảo tàng đồ đông lạnh không ai nhớ mua lúc nào.
So giá theo bữa ăn, không theo món đồ
Một chai nước mắm 12 đô nghe mắc, nhưng dùng được nhiều tháng. Một hộp snack 5 đô ăn hết trong 10 phút lại không rẻ.
Khi phân vân, hỏi:
- Món này tạo được mấy bữa ăn?
- Có thay thế rẻ hơn không?
- Nhà còn món tương tự không?
- Có đang mua vì sale không?
Sale chỉ tiết kiệm nếu bạn vốn đã cần món đó.
Một list đi chợ mẫu cho tuần bận
Nếu bạn không biết mua gì, thử list đơn giản:
- Gạo hoặc bún/phở khô.
- Trứng.
- Một pack thịt xay hoặc thịt lát.
- Một pack cá/đậu hũ.
- Hai loại rau: một rau nấu canh, một rau xào.
- Hành/ngò vừa đủ.
- Trái cây dễ ăn.
- Một món “cứu đói” đông lạnh.
Từ list này có thể xoay được: cơm thịt xào, canh rau, bún thịt, trứng chiên, đậu hũ sốt, mì thêm rau.
Đi chợ Việt cũng là đi tìm cộng đồng
Nếu bạn mới tới một thành phố, chợ Việt là nơi hiểu khu đó rất nhanh. Nhìn bảng quảng cáo, tờ rơi, quán ăn xung quanh, tiệm tóc, tiệm nail, văn phòng dịch vụ — bạn sẽ biết cộng đồng mình tập trung ở đâu.
Bạn có thể kết hợp đọc thêm các guide về chợ Việt và grocery stores hoặc tìm local business quanh mình trên FindALoco.
Kết lại
Đi chợ Việt ở Mỹ không cần quá tiết kiệm tới mức mất vui. Mua món nhớ nhà cũng đáng. Nhưng nếu lần nào đi cũng vượt budget, hãy đổi cách đi: ăn nhẹ trước, cầm list ngắn, mua rau theo kế hoạch, giới hạn snack, và dọn freezer trước khi mua thêm.
Ăn ngon là một phần của cuộc sống xa nhà. Ăn ngon mà không phí tiền thì còn vui hơn.