Cẩm nang ăn chơi New Orleans East (Versailles): Đi chợ quê sáng Thứ Bảy, ghé tiệm bánh James Beard Đông Phương và lần về cái nôi Viet-Cajun

# Cẩm nang ăn chơi New Orleans East (Versailles): Đi chợ quê sáng Thứ Bảy, ghé tiệm bánh James Beard Đông Phương và lần về cái nôi Viet-Cajun

Nếu bạn nghĩ New Orleans chỉ toàn tiếng kèn trumpet xập xình trên đường Bourbon hay những ly cocktail nồng nặc mùi rượu chè ở khu phố cổ French Quarter, thì bạn mới chỉ nếm được cái vỏ bề ngoài của xứ sở này thôi. Cứ thử nổ máy xe hơi, tà tà xuôi đường xa lộ liên bang I-10 chừng hai mươi phút về hướng Đông Bắc, quẹo xuống ngả Chef Menteur Highway vào lúc 5 giờ rưỡi sáng Thứ Bảy, bạn sẽ bước vào một thế giới hoàn toàn khác: hơi sương mờ ảo bốc lên từ những con rạch đầm lầy, quyện chặt với mùi bánh mì nướng bơ tỏi thơm lừng mũi và tiếng các bà má, các dì í ới gọi nhau bằng giọng Nam Bộ rặt, y chang như đang lọt thỏm giữa một góc chợ quê miệt Rạch Giá hay Vũng Tàu năm nào.

Vùng đất này mang tên Village de L'Est, nhưng bà con tị nạn người Việt mình từ hồi năm 1975 đến nay vẫn quen gọi bằng cái tên thân thương: Làng Versailles. Đây không chỉ là một trong những khu định cư lâu đời và gắn bó máu thịt nhất của người Việt trên đất Mỹ, mà còn là cái nôi sản sinh ra hai báu vật ẩm thực trứ danh: tiệm bánh Đông Phương (Dong Phuong Bakery) đoạt giải thưởng Oscar ẩm thực James Beard danh giá, và phong cách luộc hải sản xóc bơ tỏi gia vị Viet-Cajun nức tiếng khắp thế giới.

Dưới đây là cẩm nang thực chiến trọn vẹn dành cho chuyến khám phá New Orleans East: từ trải nghiệm đi chợ chồm hổm sáng sớm, xếp hàng mua bánh mì nóng giòn, cho tới những mẹo thưởng thức tôm hùm đất chuẩn bài mà không phải du khách nào cũng biết.

Thông tin nhanh về khu người Việt Versailles (New Orleans East)

Kỳ tích Versailles: Từ đầm lầy hoang vu đến cộng đồng kiên cường bậc nhất nước Mỹ

Hồi mùa xuân năm 1975, khi làn sóng thuyền nhân tị nạn đầu tiên đặt chân đến Louisiana, Tổng Giám mục Philip Hannan của Giáo phận New Orleans đã giang tay đón nhận hàng ngàn gia đình người Việt về định cư tại vùng đất trũng ngập mặn phía Đông thành phố.

Thuở ấy, chung quanh toàn là lau sậy, đầm lầy và cá sấu hoang dã. Khí hậu oi nồng cận nhiệt đới cùng hệ thống sông ngòi chằng chịt khiến nhiều người e ngại, nhưng với những cựu ngư dân Vũng Tàu, Rạch Giá, Bến Tre hay những nông dân miệt vườn Nam Bộ, con nước lợ này lại thân thuộc đến lạ kỳ. Họ xắn tay áo khai khẩn đất hoang, đóng những con thuyền gỗ ra vịnh Mexico đánh bắt tôm cá, và biến những khoảnh đất phù sa sau nhà thành những luống rau xanh ngắt tốt tươi.

Sức sống của làng Versailles đã đi vào lịch sử nước Mỹ như một biểu tượng của lòng quả cảm. Sau trận bão Katrina kinh hoàng năm 2005 tàn phá tan hoang cả thành phố New Orleans, khi chính quyền liên bang còn đang lúng túng điều động cứu trợ, bà con làng Versailles đã tự lập nhóm tình nguyện, chia nhau từng thùng nước ngọt, máy phát điện, và là cộng đồng đầu tiên dọn sạch bùn đất để đón người dân trở về an cư. Năm 2010, khi thảm họa tràn dầu Deepwater Horizon bóp nghẹt ngành đánh bắt thủy sản, những ngư dân gốc Việt lại kiên cường tương trợ nhau vượt qua sóng gió.

Chính cái cốt cách kiên cường, hào sảng và tình làng nghĩa xóm bền chặt ấy đã nuôi dưỡng nên một nền văn hóa ẩm thực mộc mạc mà vô cùng độc đáo.

Đi chợ chồm hổm sáng Thứ Bảy: Góc quê nhà nguyên vẹn giữa xứ cờ hoa

Nếu bạn muốn thấy cái hồn mộc mạc nhất của người Việt ở New Orleans, bạn bắt buộc phải hy sinh giấc ngủ nướng cuối tuần để có mặt tại chợ phiên sáng Thứ Bảy.

Địa điểm và khung giờ vàng đi chợ

Khu chợ họp tự phát trên khoảng sân đất trải sỏi phía sau Nhà thờ Đức Mẹ Nữ Vương Việt Nam (Mary Queen of Vietnam Church, góc đường Dwyer Blvd và Alcee Fortier Blvd).

• Thời gian: Bắt đầu rục rịch từ 5h30 sáng. Đến 7h00 sáng là lúc chợ đông vui và rôm rả nhất.
• Tan chợ: Tầm 8h30 đến 9h00 sáng là các bà má đã dọn sạch sạp hàng về nhà lo cơm nước. Đi trễ sau 8h30 coi như bạn chỉ còn thấy bãi cỏ trống trơn.

Chợ bán những gì mà ai nấy đều mê mẩn?

Mọi thứ bày bán ở đây đều mang đậm phong vị miệt vườn sông nước Cửu Long, do chính tay các cô chú, ông bà cao niên tự tay vun trồng hoặc đánh bắt từ nửa đêm:

• Rau cỏ tươi rói hái trong vườn: Rau đắng biển nấu canh cá lóc, đọt nhãn lồng, lá lốt, ngò gai, tía tô, rau thơm, mướp hương cuống còn ứa mủ, bắp chuối bào sợi giòn sần sật. Đất đầm lầy phù sa ở New Orleans East màu mỡ tới mức cọng hành cọng ngò nào cũng mập mạp và thơm ngào ngạt hơn hẳn rau chợ Mỹ.
• Cá tôm tươi sống: Những xô cá lóc đồng còn quẫy đuôi đành đạch, ếch sống, lươn đồng, và đặc biệt là tôm tươi, cua xanh (blue crab) vừa mới kéo lưới từ hồ Pontchartrain và vùng đầm lầy lân cận mang ra bán liền.
• Quà sáng chân quê nóng hổi: Bạn sẽ tìm thấy những món bánh truyền thống làm thủ công không có chất bảo quản: bánh bột lọc gói lá chuối hấp chín tới trong xửng bốc khói nghi ngút chấm chén nước mắm ớt hiểm, bánh ít trần nhân đậu xanh thịt mỡ, bánh bò thốt nốt vàng ươm, xôi vò chè hoa cau, và những ly cà phê sữa đá pha phin đậm đặc béo ngậy.

Mẹo thực chiến khi đi chợ quê

• Nhớ mang tiền mặt: Hầu hết các bà các má lớn tuổi đều không xài máy quẹt thẻ hay Zelle, chỉ nhận tiền mặt giấy bạc nhỏ (\$1, \$5, \$10, \$20).
• Trang phục gọn gàng: Sáng sớm cỏ đọng sương lầy lội, bạn nên mang giày thể thao thoải mái hoặc dép xỏ ngón dạo mát, tránh mang giày trắng đắt tiền.
• Đem theo thùng giữ nhiệt (cooler): Nếu bạn đi xe hơi từ các thành phố hay tiểu bang khác tới (như Baton Rouge, Houston, Biloxi), hãy bỏ sẵn một chiếc thùng xốp hoặc thùng nhựa giữ nhiệt có đá lạnh trong cốp xe để ướp cá tôm và rau thơm mang về giữ được độ tươi giòn.

Huyền thoại Đông Phương Bakery: Niềm tự hào giải thưởng James Beard

Rời khu chợ quê lúc trời vừa hưng hửng sáng, điểm dừng chân bắt buộc tiếp theo của bạn chỉ cách đó chừng 3 phút lái xe: Đông Phương Bakery & Restaurant (nằm ngay mặt tiền số 14207 Chef Menteur Highway).

Được đôi vợ chồng cô Huỳnh Yến và chú Trần Đức sáng lập vào năm 1982, Đông Phương khởi đầu là một lò bánh mì nhỏ bé chuyên nướng bánh cung cấp cho đồng bào tị nạn làm tiệm bánh mì thịt và cung ứng bánh mì cho các tiệm Po' Boy bản địa quanh vùng vịnh. Trải qua hơn 40 năm gìn giữ chất lượng thủ công, năm 2018, Đông Phương đã làm chấn động giới phê bình ẩm thực Hoa Kỳ khi vinh dự nhận giải thưởng James Beard Foundation American Classics Award — giải thưởng danh giá bậc nhất được mệnh danh là giải Oscar của ngành ẩm thực Mỹ.

Bánh mì baguette Đông Phương có gì khác biệt?

Nhiều người thắc mắc vì sao ổ bánh mì ở đây lại mê hoặc lòng người đến vậy. Bí quyết nằm ở lớp vỏ bánh: vàng ruộm, mỏng tang, giòn tan rôm rốp như bánh xốp chứ không hề cứng queo hay vụn nát như bánh mì công nghiệp. Ruột bánh lại mềm mại, xốp mịn, thơm thoang thoảng mùi bơ tươi và giữ được độ giòn xốp suốt nhiều tiếng đồng hồ bất chấp độ ẩm cao của vùng đầm lầy Louisiana.

Hiện nay, lò bánh Đông Phương cung cấp hàng chục ngàn ổ bánh mì mỗi ngày cho các tiệm Po' Boy nổi tiếng nhất New Orleans cũng như các tiệm bánh mì thịt khắp vùng duyên hải miền Nam nước Mỹ.

Những món ăn ngon số dzách phải nếm thử tại tiệm:

• Ổ bánh mì thịt nướng & ba rọi pate: Ổ bánh mì giòn rụm kẹp đẫm pate gan béo ngậy tự làm, lớp sốt bơ trứng vàng ươm thơm lừng, thịt nướng ướp sả đậm đà, đồ chua cà rốt củ cải giòn sần sật và vài lát ớt hiểm cay xé lưỡi. Cắn một miếng ngập chân răng, âm thanh giòn rụm vang lên đã tai vô cùng.
• Bánh nướng pateso (pâté chaud): Vỏ bánh ngàn lớp nở phồng xốp rộp, nhân thịt bằm trộn hành tây nêm nếm vừa miệng, ăn lúc bánh mới ra lò còn bốc khói là ngon quên sầu.
• Cơn sốt bánh King Cake mùa lễ hội Mardi Gras: Cứ vào dịp lễ hội hóa trang Mardi Gras (từ tháng 1 đến tháng 2 hàng năm), Đông Phương lại trở thành tâm điểm của cả thành phố New Orleans. Chiếc bánh King Cake của tiệm với cốt bánh mềm mịn cuộn nhân quế, phủ lớp kem phô mai (cream cheese) béo ngọt thanh tao khiến người dân Mỹ bản địa lẫn kiều bào sẵn sàng xếp hàng dài cả cây số từ 4 giờ sáng giữa mùa đông buốt giá để mua cho bằng được.

Lần về cội nguồn Viet-Cajun: Sự kết hợp kỳ diệu của hai nền ẩm thực

Nhiều người lầm tưởng món tôm hùm đất xóc bơ tỏi Viet-Cajun bắt nguồn từ thành phố Houston (Texas) hay Quận Cam (California). Nhưng kỳ thực, cái nôi đầu tiên thai nghén nên phong cách ẩm thực độc đáo này lại chính là các căn bếp gia đình của người Việt tại vùng duyên hải vịnh Mexico thuộc Louisiana.

Nguồn gốc sự giao thoa văn hóa

Khi người Việt sang Louisiana làm nghề đánh bắt tôm cá, họ nhanh chóng làm quen với món tôm hùm đất (crawfish / mudbugs) luộc kiểu Cajun truyền thống của người bản địa. Tuy nhiên, cách nấu truyền thống của người Mỹ da màu và gốc Pháp chỉ đơn thuần là thảy tôm vào nồi nước sôi cùng đống bột gia vị Cajun đóng hộp mặn chát và ớt bột cay gắt, khiến vỏ tôm mặn chát nhưng thịt tôm bên trong lại nhạt thếch.

Với sự tinh tế của người đầu bếp Nam Bộ, các bà mẹ người Việt đã làm một cuộc cách mạng ẩm thực:

• Trong nồi nước luộc tôm, họ thả thêm sả cây đập dập, vỏ cam, nước dừa tươi và hành tây để khử sạch mùi tanh bùn và làm ngọt thịt tôm từ tận bên trong.
• Tuyệt chiêu then chốt: Sau khi vớt tôm chín ra khỏi nồi luộc, họ không ăn liền mà trút ngay vào chiếc thau nhôm lớn, rưới ngập nước sốt bơ tỏi phi thơm lừng cùng ớt bột ớt tươi, rồi dùng sức xóc đều tay cho từng con tôm áo đẫm lớp sốt bóng bẩy béo ngậy.
• Chấm cùng chén muối tiêu chanh hoặc muối ớt xanh nặn chanh tươi chua thanh cay nồng, tạo nên một bản giao hưởng vị giác bùng nổ mà không một ai có thể cưỡng lại.

Các địa chỉ thưởng thức hải sản Viet-Cajun ngon nức tiếng tại New Orleans

• Krabby Patty's (ngay tại New Orleans East): Quán gia đình mộc mạc, crawfish tươi roi rói, sốt bơ tỏi đậm đà cay xé họng, giá cả cực kỳ mềm mại so với khu du lịch trung tâm.
• Boil Seafood House (đường Magazine St): Không gian hiện đại, chuyên các combo hải sản tôm hùm đất, cua tuyết (snow crab), nghêu bắp xúc xích xóc sốt Caribbean, Cajun bơ tỏi cực kỳ đã miệng.
• Cajun Seafood (đường Claiborne Ave): Tiệm bình dân phong cách mua mang về (takeout), bán tôm luộc theo pound nóng hôi hổi, nước sốt cay nồng thấm đẫm từng thớ thịt.

Lịch trình gợi ý 1 ngày khám phá trọn vẹn làng Việt New Orleans

Để tận hưởng chuyến đi trọn vẹn nhất, bạn nên sắp xếp lịch trình vào sáng Thứ Bảy theo các mốc thời gian sau:

• 06h00 – 07h30 sáng: Có mặt tại bãi đất sau Nhà thờ Đức Mẹ Nữ Vương Việt Nam, dạo chợ chồm hổm, mua ít quà quê, thưởng thức ly cà phê sữa đá đậm đà và dĩa bánh bột lọc nóng hổi.
• 07h45 – 09h00 sáng: Lái xe sang tiệm bánh Đông Phương (cách 1 dặm), mua bánh mì kẹp thịt nướng ăn sáng, tranh thủ tậu thêm vài ổ bánh mì baguette tươi giòn và mấy chiếc bánh pateso mang theo ăn dặm.
• 09h15 – 10h30 sáng: Quay lại khuôn viên Nhà thờ Đức Mẹ Nữ Vương Việt Nam, ngắm nhìn tượng đài, khuôn viên thanh bình và tìm hiểu về lịch sử định cư 50 năm hào hùng của bà con kiều bào.
• 11h30 – 13h30 trưa: Thưởng thức bữa trưa thịnh soạn với đại tiệc tôm hùm đất crawfish bơ tỏi sả ớt, cua xanh và bắp ngọt luộc tại một trong những quán hải sản địa phương.
• 14h30 chiều trở đi: Thong thả lái xe quay trở lại trung tâm New Orleans, dạo bước ngắm phố cổ French Quarter, bến tàu hơi nước trên dòng sông Mississippi thơ mộng hoặc ghé thưởng thức một buổi hòa nhạc Jazz sống động.

Lời khuyên an toàn và kinh nghiệm đậu xe khi ghé thăm

• Đậu xe an toàn: Khu vực New Orleans East khá rộng lớn và có một số khu vực xa lộ tương đối vắng vẻ vào ban đêm. Tuy nhiên, trong khuôn viên Làng Versailles, bãi đậu xe của Nhà thờ Đức Mẹ Nữ Vương Việt Nam và bãi đậu xe trước tiệm Đông Phương đều rất rộng rãi, sáng sủa và an ninh tuyệt đối vào ban ngày. Bạn cứ yên tâm đậu xe hơi ở đây mà không tốn một đồng tiền phí nào.
• Đồ nghề bóc tôm: Khi đi ăn crawfish, nhớ mặc áo thun màu tối hoặc đeo tạp dề nilon của quán, vì nước sốt bơ tỏi và dầu ớt màu đỏ rất dễ bắn vào áo quần khó giặt sạch. Đừng ngại dùng tay trần bẻ đầu tôm, mút trọn phần gạch tôm béo ngậy ngập sốt rồi mới bóc vỏ thịt — đó mới là cách ăn sành điệu của dân bản địa!

Ngồi bên chiếc bàn dã ngoại mộc mạc, hai bàn tay đỏ au vì bóc từng con tôm hùm đất béo múp ngập tràn sốt bơ tỏi sả thơm nức, húp thêm một ngụm nước xúp ngọt lịm cay nồng giữa cái nắng dịu dàng của vùng vịnh, bạn sẽ thấm thía vì sao bà con mình đi tới đâu cũng tạo nên những điều kỳ diệu. Từ những con tàu vượt sóng gió đầy bão táp năm 1975, đôi bàn tay chai sạn của thế hệ ông bà, cha mẹ đã cắm rễ sâu vào mảnh đất đầm lầy xứ cờ hoa, biến bao nhọc nhằn thành những hương vị kiệt tác lay động hàng triệu trái tim người Mỹ. Lần tới có dịp xuôi miền Nam nước Mỹ, bạn nhớ nổ máy xe hơi, tà tà chạy chậm lại qua khúc Chef Menteur Highway để ghé thăm và ủng hộ bà con làng Versailles nghen!