Có những chuyến đi Việt Nam nghe thì đơn giản: mua vé, xếp đồ, ra sân bay. Nhưng tới lúc gần bay mới lòi ra đủ thứ: passport còn hạn không, visa apply chưa, tên trên vé có dấu hay không, đem quà vậy có bị giữ không, tiền mặt đem bao nhiêu, ba má lớn tuổi transit một mình có ổn không.
Nói thiệt, đi chơi mà chuẩn bị thiếu là dễ biến thành đi “chạy giấy tờ”. Bài này viết kiểu người nhà nhắc nhau trước chuyến bay, nhất là cho người Việt ở Mỹ lâu lâu mới về Việt Nam, hoặc cô chú lớn tuổi đi một mình. Không cần làm quá căng, nhưng mấy chuyện căn bản thì phải coi trước.
Passport: coi trước đi, đừng để sát ngày mới tá hỏa
Trước khi nói visa hay vé máy bay, coi passport trước. Nhiều hãng bay và nhiều nước yêu cầu passport còn hạn ít nhất 6 tháng tính từ ngày nhập cảnh hoặc ngày rời khỏi nước đó. Nếu passport gần hết hạn, đừng kiểu “chắc không sao đâu”. Ra sân bay mà nhân viên hãng bay không cho check-in là coi như mất chuyến.
Việc đầu tiên nên làm: mở passport ra coi ngày hết hạn. Coi luôn tên, ngày sinh, số passport có đúng với vé máy bay và hồ sơ visa không. Một chữ sai nhỏ cũng có thể làm mình kẹt.
Nếu đi chung gia đình, đừng chỉ coi passport của mình. Coi hết: ba, má, con nhỏ, người lớn tuổi. Có nhiều nhà tới phút cuối mới phát hiện passport của bé hết hạn, hoặc tên trên vé bị thiếu middle name.
Chuyến đi vui bắt đầu từ cái passport còn hạn đàng hoàng.
Visa/e-visa: đừng bấm đại vô site lạ
Công dân Mỹ đi Việt Nam thường cần visa hoặc giấy miễn thị thực phù hợp. Nhiều người dùng e-visa vì tiện, apply online được. Nhưng chính vì tiện nên cũng có nhiều site dịch vụ nhìn giống trang chính thức, tính phí cao, hoặc làm mình tưởng đã xong trong khi hồ sơ chưa chắc ổn.
Kinh nghiệm thực tế: khi apply e-visa, coi kỹ từng dòng:
- Họ tên đúng y chang passport.
- Ngày sinh đúng format.
- Số passport không bị thiếu số.
- Ngày nhập cảnh và xuất cảnh hợp lý.
- Cửa khẩu nhập cảnh/xuất cảnh đúng với chuyến bay.
- Email nhận hồ sơ là email mình mở được.
Đừng đợi còn 2-3 ngày mới apply rồi cầu may. Hệ thống có thể chậm, hồ sơ có thể cần sửa, hoặc mình nhập sai mà không để ý. Tốt nhất chuẩn bị sớm, in ra một bản giấy và lưu PDF trong phone.
Nếu có giấy miễn thị thực 5 năm, cũng coi lại ngày hết hạn, số passport có khớp passport mới không. Đổi passport mà giấy miễn thị thực còn theo passport cũ thì nên kiểm tra lại kỹ với nguồn chính thức.
Vé máy bay: rẻ quá cũng phải coi transit
Vé rẻ nghe ham, nhưng coi kỹ transit. Có chuyến quá cảnh 2 tiếng thì ổn, có chuyến 11 tiếng ngồi sân bay mệt muốn xỉu. Với người lớn tuổi hoặc gia đình có con nhỏ, đừng chỉ nhìn giá. Nhìn luôn:
- Tổng thời gian bay.
- Số lần quá cảnh.
- Sân bay transit có dễ đi không.
- Có phải lấy hành lý ra check-in lại không.
- Có cần visa transit không.
- Giờ tới Việt Nam là sáng, chiều hay nửa đêm.
Bay từ Mỹ về Việt Nam có nhiều đường: San Francisco, Los Angeles, Seattle, Houston, Dallas, New York... rồi quá cảnh ở Taipei, Seoul, Tokyo, Singapore, Hong Kong hoặc nơi khác. Chọn chuyến nào cũng được, miễn nó hợp sức người đi.
Nếu ba má lớn tuổi đi một mình, nên đặt wheelchair assistance nếu cần. Cái này không có gì mắc cỡ. Đi sân bay lớn, đổi terminal, qua security, tìm gate — người trẻ còn mệt huống chi người lớn tuổi.
Tiền mặt: đem vừa đủ, vượt ngưỡng thì khai báo
Nhiều người về Việt Nam thích đem tiền mặt để lì xì, giúp gia đình, ăn uống, đi chơi. Nhưng tiền mặt có ngưỡng khai báo khi xuất nhập cảnh. Luật có thể thay đổi, nên trước khi bay nhớ kiểm tra nguồn chính thức. Nguyên tắc an toàn là: nếu đem nhiều tiền, phải biết ngưỡng và khai báo khi cần.
Đừng chia tiền cho nhiều người trong nhà chỉ để né khai báo. Làm vậy vừa rủi ro, vừa dễ rối nếu bị hỏi. Cũng đừng bỏ hết tiền trong một túi. Chia hợp lý, giữ kín, và đừng khoe ở sân bay.
Tiền mặt nên là plan B, không phải nguyên cái kế hoạch. Có thẻ ATM, credit card không foreign transaction fee, app ngân hàng, và vài cách backup sẽ đỡ căng hơn.
Trước khi đi, gọi bank báo travel notice nếu cần. Coi debit card dùng quốc tế được không. Lưu số phone bank để nếu thẻ bị khóa còn biết gọi.
Quà cáp: thương thì thương, nhưng đừng đem bừa
Người Việt mình về quê hay muốn đem quà. Vitamin, dầu gió, chocolate, áo quần, mỹ phẩm, đồ cho cháu, đồ cho ba má — vali chưa gì đã đầy. Nhưng không phải cái gì cũng nên đem.
Mấy món nên cẩn thận:
- Đồ tươi, trái cây, hạt giống, cây cối.
- Thịt, chà bông, khô bò, đồ có thịt nếu không rõ quy định.
- Số lượng vitamin/thực phẩm chức năng quá nhiều nhìn giống đem bán.
- Mỹ phẩm/đồ điện tử nhiều cái giống hàng thương mại.
- Chất lỏng quá dung tích trong hành lý xách tay.
Không phải ai cũng bị hỏi, nhưng một khi bị hỏi thì mình cần giải thích được. Quà cho gia đình thì để hợp lý. Hóa đơn món mắc tiền nên giữ. Đồ gì không chắc, tra trước hoặc đừng đem.
Đem ít mà chắc còn hơn đem nhiều rồi đứng mở vali giữa sân bay.
Thuốc men: giữ hộp gốc, toa thuốc, đừng bỏ lộn xộn
Nếu đang uống thuốc huyết áp, tiểu đường, tim mạch, thuốc ngủ, thuốc giảm đau mạnh, hoặc thuốc cần toa, đừng đổ hết vô một hộp không nhãn rồi mang đi. Sân bay hỏi là khó giải thích.
Nên làm:
- Giữ thuốc trong chai/hộp gốc có tên.
- Mang theo toa thuốc hoặc note của bác sĩ nếu cần.
- Để thuốc quan trọng trong carry-on, không gửi hết vô checked bag.
- Mang đủ cho chuyến đi cộng thêm vài ngày dự phòng.
- Coi thuốc nào cần bảo quản nhiệt độ.
Về Việt Nam mua thuốc có thể dễ hơn ở Mỹ, nhưng không phải thuốc nào cũng giống. Người lớn tuổi đừng tự đổi thuốc chỉ vì “ở Việt Nam ai cũng uống cái này”. Có gì hỏi bác sĩ trước.
Phone, eSIM, Grab: chuẩn bị trước cho đỡ lạc
Tới Việt Nam mà phone không có mạng là hơi mệt. Không gọi được người nhà, không mở Grab, không coi địa chỉ khách sạn, không nhận OTP ngân hàng. Nên chuẩn bị từ Mỹ trước:
- Coi phone có unlock không.
- Mua eSIM trước nếu phone hỗ trợ.
- Hoặc chuẩn bị mua SIM ở sân bay.
- Cài Grab, Zalo, WhatsApp nếu cần.
- Lưu địa chỉ nhà người thân bằng tiếng Việt.
- Chụp hình passport, visa, vé máy bay, bảo hiểm travel.
- Lưu offline trong phone và gửi cho người nhà một bản.
Nếu người lớn tuổi đi một mình, nên ghi ra giấy: tên người đón, số điện thoại Việt Nam, địa chỉ ở Việt Nam, số phone người thân ở Mỹ. Đừng chỉ lưu trong phone vì phone hết pin là xong.
Coi chừng site giả, dịch vụ quá mắc, tin nhắn lạ
Đi du lịch là lúc mình dễ bấm nhầm: e-visa, vé máy bay, khách sạn, đổi tiền, taxi, SIM. Nếu thấy site nhìn lạ, yêu cầu chuyển khoản gấp, hoặc phí cao bất thường, khoan làm.
Người lớn tuổi càng nên cẩn thận. Có gì nhờ con cháu coi giúp trước khi nhập passport number, ngày sinh, địa chỉ, số thẻ. Những thông tin này bị lộ là phiền.
Bạn có thể xem thêm các bài trong Guides tiếng Việt để cập nhật mấy mẹo an toàn khi đi lại, giấy tờ, và tránh scam. Nếu cần tìm dịch vụ địa phương đáng tin, có thể coi FindALoco Directory, nhưng nhớ tự kiểm tra review và thông tin trước khi trả tiền.
Checklist trước ngày bay
Trước ngày bay, lấy checklist này ra dò một lượt:
- Passport còn hạn ít nhất 6 tháng.
- Visa/e-visa/giấy miễn thị thực đã được duyệt và in ra.
- Vé máy bay đúng tên, ngày sinh, hành trình.
- Đã check baggage allowance của hãng bay.
- Thuốc men để trong hộp gốc, có toa nếu cần.
- Tiền mặt không vượt ngưỡng nếu không khai báo.
- Quà cáp không có đồ dễ bị giữ như đồ tươi/sống/thịt nếu không rõ luật.
- Phone đã unlock hoặc có plan eSIM/SIM.
- Cài Grab/Zalo/WhatsApp nếu cần.
- Lưu địa chỉ ở Việt Nam bằng tiếng Việt.
- Gửi bản copy giấy tờ cho người nhà.
- Người lớn tuổi có wheelchair assistance nếu cần.
- Có số phone hãng bay và người đón ở Việt Nam.
Về Việt Nam là vui, đừng để kẹt vì mấy lỗi nhỏ
Chuyến về Việt Nam thường không chỉ là du lịch. Nó là về thăm má, ăn tô bún riêu quen, ghé nhà dì, đi đám cưới, thắp nhang, dẫn con cháu về biết quê. Mấy chuyện đó đáng quý, nên mình càng nên chuẩn bị cho đàng hoàng để khỏi mất vui vì giấy tờ.
Không cần hoảng. Chỉ cần làm sớm: coi passport, apply visa đúng trang, mua vé có transit hợp lý, xếp quà vừa phải, giữ thuốc trong hộp gốc, chuẩn bị phone có mạng, và in giấy tờ ra.
Đi xa không sợ. Sợ nhất là chủ quan. Chuẩn bị kỹ một chút ở Mỹ, về tới Việt Nam mình nhẹ đầu hơn, có thời gian ăn chơi, thăm nhà, và tận hưởng chuyến đi đúng nghĩa.