Hiếm có chuyến ngao du đường trường nào trên thế giới lại đánh thức mọi giác quan của người lữ khách mãnh liệt như cung đường Blue Ridge Parkway xuyên qua vùng cao nguyên Appalachian thuộc miền tây tiểu bang North Carolina vào độ giữa tháng Mười. Nơi đây, những rặng núi cổ xưa hàng trăm triệu năm tuổi sừng sững đón làn sương thu lành lạnh, biến cả một vùng non nước mênh mông thành một bức tranh thiên nhiên diễm lệ khôn cùng. Nhờ địa hình nhấp nhô trải dài từ những thung lũng ven sông êm đềm ở độ cao vài trăm mét cho tới những đỉnh núi cao ngất ngưởng hơn hai ngàn mét, mùa thu ở đây đổ xuống như những đợt sóng màu sắc kỳ ảo. Từng vạt phong đường rực sắc đỏ son và cây gỗ chua bốc lửa cháy rực trên đỉnh đèo cao, rồi dần dà sắc vàng rực của bạch dương, sắc cam nồng của sồi và mại châu tràn xuống các thung lũng sâu, dệt nên một tấm thảm lá thu rực rỡ trải dài bất tận suốt nhiều tuần liền.
Nằm ngay tại trái tim của vùng đất sơn cước này chính là Asheville, một thành phố phố núi duyên dáng đến lạ kỳ, nơi giao thoa tuyệt mỹ giữa nét kiến trúc xa hoa thời hoàng kim Gilded Age, những giai điệu đàn banjo bluegrass rộn rã mộc mạc và phong trào ẩm thực từ nông trại lên bàn ăn cùng những xưởng nấu bia thủ công độc lập trứ danh. Lọt thỏm giữa thung lũng dòng sông French Broad bên dưới làn sương lam tím biếc của dãy núi Great Smoky và Black Mountain, Asheville mang lại cảm giác bình yên thư thái khó tả. Dù bạn đang thong dong cầm lái ngắm lá vàng bay qua khung cửa xe trên đèo dốc uốn lượn, đứng ngắm nhìn tòa lâu đài đá Biltmore lộng lẫy nép mình bên rặng phong đỏ, hay ngồi sưởi ấm bên bếp lửa hồng thưởng thức dĩa cá hồi suối nướng bơ chanh thơm phức cùng dĩa bánh xốp nóng hổi quết mứt táo ngọt lịm, mùa thu miền tây North Carolina thiệt sự là chốn dừng chân hết sẩy. Bài viết tường tận này sẽ chỉ dẫn cho bạn từng khúc cua ngoạn mục, những di tích lịch sử lẫy lừng, phong vị ẩm thực miền núi cùng vô số kinh nghiệm bỏ túi đắt giá để bạn chuẩn bị cho chuyến ngao du trọn vẹn nhất.
Cung đường ngắm lá vàng huyền thoại uốn lượn giữa đại ngàn Appalachian
Dài gần bốn trăm bảy mươi dặm nối liền công viên quốc gia Shenandoah ở Virginia tới rặng núi Great Smoky Mountains ở North Carolina, Blue Ridge Parkway từ lâu đã được mệnh danh là cung đường lái xe ngắm cảnh được yêu thích bậc nhất nước Mỹ. Được thiết kế tỉ mỉ nhằm hòa quyện hoàn hảo vào địa hình tự nhiên hoang sơ, con đường này hoàn toàn không có bất kỳ tấm biển quảng cáo thương mại hay cột đèn giao thông nào, chỉ có những khúc cua thoai thoải, những cây cầu vòm bằng đá núi mộc mạc và hàng rào gỗ chẻ truyền thống chạy dọc ven rừng già, giúp người cầm lái thảnh thơi thả hồn theo cảnh sắc thiên nhiên.
Đoạn đường uốn quanh thành phố Asheville từ cột mốc Milepost 350 đến Milepost 415 chính là khúc đường sở hữu độ dốc ngoạn mục và tầm nhìn khoáng đạt bậc nhất toàn tuyến. Lái xe ngược lên phía bắc hướng về đỉnh Mount Mitchell cao hai ngàn lẻ ba mươi tám mét, ngọn núi cao nhất miền đông Bắc Mỹ, con đường luồn qua những đường hầm tối khoét sâu vào lòng đá granite rồi vươn lên những cánh rừng thông linh sam giá lạnh mang hơi thở phương bắc. Tại các điểm dừng chân ngắm cảnh như Craggy Gardens ở dặm 364, những cành đỗ quyên cổ thụ vặn mình uốn lượn bên bờ đá sa thạch tạo thành chiếc khung tự nhiên hoàn hảo, mở ra tầm nhìn bao la ngắm những lớp sóng núi lam biếc nhấp nhô mờ ảo tận chân trời.
Để tận hưởng trọn vẹn vẻ đẹp của Blue Ridge Parkway khi thu sang, bạn nên lưu ý vài điều cốt lõi:
- Canh giờ khởi hành vào cữ giữa buổi sáng hoặc xế chiều, khi ánh nắng vàng hanh chiếu xiên qua từng kẽ lá tạo nên hiệu ứng ngược sáng lung linh, phủ bóng dài thơ mộng xuống các thung lũng sâu bên dưới.
- Hãy tấp hẳn xe vào các bãi đậu tráng nhựa rộng rãi tại các điểm vọng cảnh thay vì dừng xe sát lề đường hẹp, vừa bảo đảm an toàn cho các xe phía sau vừa giúp bạn thong thả hít thở luồng không khí núi rừng ngát hương nhựa thông.
- Nhớ rằng con đường này sinh ra là để ngắm cảnh chậm rãi, tốc độ giới hạn tối đa chỉ bốn mươi lăm dặm một giờ, và ở những đoạn cua dốc quanh co sẽ giảm xuống còn ba mươi lăm hoặc hai mươi lăm dặm một giờ.
- Nhớ tải sẵn bản đồ ngoại tuyến về điện thoại trước khi lên đèo, vì sóng di động ở những rặng núi cao này thường mất hút hoàn toàn.
Chiêm ngưỡng vẻ đẹp nguy nga của tòa lâu đài Biltmore giữa mùa thu rực rỡ
Ghé thăm Asheville mà chưa dành trọn một ngày dạo chơi tại dinh thự Biltmore Estate thì coi như chưa biết hết vẻ tráng lệ của xứ này. Đây là tư gia lớn nhất trên toàn lãnh thổ Hoa Kỳ, một kiệt tác kiến trúc lâu đài Phục Hưng Pháp tráng lệ do nhà tài phiệt George Washington Vanderbilt đệ nhị cho xây dựng hoàn tất vào năm 1895. Tòa lâu đài nguy nga này có tới hai trăm năm mươi căn phòng với diện tích sàn rộng hơn mười sáu ngàn mét vuông, nằm lọt thỏm giữa khuôn viên rừng nguyên sinh và sông suối bạt ngàn rộng tới hơn ba mươi ngàn héc-ta, cùng hệ thống hoa viên tuyệt mỹ do kiến trúc sư cảnh quan huyền thoại Frederick Law Olmsted, người từng thiết kế Central Park ở New York, tự tay sắp đặt.
Ngay từ con đường dẫn vào rợp bóng cây dẻ gai vàng óng và những bụi nguyệt quế núi dài ba dặm, lữ khách đã cảm nhận được bầu không khí vương giả cổ điển. Tòa lâu đài xây bằng đá vôi sừng sững nổi bật với những bức tượng đầu thú gargoyle chạm khắc tinh vi, mái ngói đá phiến vút cao, những cầu thang xoắn ốc đồ sộ và hàng chục lò sưởi khổng lồ luôn đỏ lửa bập bùng trong những ngày thu se lạnh. Bước chân vào bên trong, dạo qua khu vườn kính mùa đông xanh mướt, phòng đại tiệc trần cao hơn hai mươi mét treo những tấm thảm len dệt từ thế kỷ mười sáu và thư viện chứa hơn mười ngàn cuốn sách quý bọc da cừu, người ta như được du hành ngược thời gian về thời kỳ hoàng kim rực rỡ của nước Mỹ thế kỷ trước.
Bước ra hàng hiên lớn phía nam South Terrace, trước mắt bạn sẽ là bức tranh phong cảnh thung lũng sông French Broad trải dài ngút ngàn về phía đỉnh Mount Pisgah, nhuộm trọn vẹn trong biển sắc màu mùa thu. Đừng quên tản bộ qua khu vườn phong cách Ý với những hồ nước tĩnh lặng in bóng mây trời, ngắm nhìn hàng ngàn khóm cúc thu khoe sắc trong khu vườn tường đá Walled Garden, rồi thong thả rảo bước men theo con đường mòn rừng thông xuống hồ Bass Pond, nơi chiếc nhà thuyền gạch đỏ cổ kính soi bóng bên rặng phong lá đỏ rực rỡ. Trước khi ra về, hãy ghé qua làng Antler Hill để nếm thử những ly rượu vang hảo hạng lên men từ chính những vườn nho của trang trại.
Dạo bước giữa những góc phố nghệ thuật rộn rã tiếng đàn tại trung tâm Asheville
Khác xa với vẻ trầm mặc của núi rừng chung quanh, khu trung tâm thành phố Asheville lại toát lên một nhịp sống nghệ thuật phóng khoáng và tràn trề năng lượng sáng tạo. Nhờ quyết định sáng suốt của các nhà lãnh đạo thành phố sau cuộc đại suy thoái năm 1929 khi ưu tiên trả hết các khoản nợ công thay vì đập bỏ các tòa nhà cũ để xây mới, Asheville ngày nay vẫn bảo tồn được một trong những quần thể kiến trúc Art Deco, Phục Hưng La Mã và Tân Gothic trọn vẹn bậc nhất Bắc Mỹ.
Đi dạo quanh những con phố nhỏ lát gạch sạch bóng, bạn sẽ bắt gặp mái vòm màu gốm màu pastel của Tòa thị chính lịch sử, những hành lang đá vòm cổ kính của khu thương xá Grove Arcade và quảng trường rợp bóng cây Pack Square. Cứ mỗi chiều thứ Sáu khi hoàng hôn buông xuống, công viên Pritchard Park lại rộn ràng hẳn lên với lễ hội trống đường phố Asheville Drum Circle trứ danh, nơi hàng trăm người dân địa phương và du khách quây quần gõ trống, khiêu vũ và lắc lư theo từng nhịp phách rộn rã gắn kết cộng đồng.
Asheville còn được cả nước Mỹ vinh danh là thủ phủ bia thủ công Beer City USA, với số lượng lò nấu bia tính trên đầu người thuộc hàng cao nhất cả nước. Tại khu phố bia South Slope, những garage sửa xe cũ và nhà kho gạch đỏ bỏ hoang năm xưa nay đã lột xác thành những xưởng nấu bia nhỏ, hầm ủ rượu thùng gỗ sồi và quán rượu lộ thiên náo nhiệt. Ngồi bên bếp lửa sưởi ấm ngoài trời trong buổi chiều thu lộng gió, nhâm nhi một ly bia IPA thơm lừng mùi hoa bia vùng cao, nếm thử dòng bia chua ủ thùng gỗ cùng dâu rừng hay ly rượu táo ép thủ công giòn tan từ những vườn táo trĩu quả vùng núi lân cận thiệt tình là thú vui tao nhã khó quên.
Men dọc bờ sông French Broad về phía tây nam trung tâm là khu phố nghệ thuật River Arts District (RAD), nơi từng là cụm nhà kho công nghiệp cũ kỹ. Giờ đây, hơn hai trăm nghệ sĩ tài hoa đã biến những bức tường gạch rêu phong thành các xưởng gốm, xưởng thổi thủy tinh, lò rèn mỹ nghệ và phòng trưng bày tranh sơn dầu lộng lẫy. Bạn có thể tự do bước vào từng xưởng vẽ, ngắm nhìn các nghệ nhân chuốt từng mẻ đất sét trên bàn xoay, trò chuyện thân tình cùng các họa sĩ đang mải mê sáng tác và chọn mua những món quà kỷ niệm độc bản do chính tay họ mần ra.
Phong vị ẩm thực mộc mạc đậm đà tình quê của vùng cao nguyên miền sơn cước
Nền ẩm thực vùng cao nguyên Appalachian miền tây North Carolina bắt nguồn từ nếp sống tự cung tự cấp của những người định cư trên núi thuở xưa, kết hợp cùng nguồn nông sản trù phú theo mùa và kỹ nghệ hun khói gỗ sồi đậm đà. Ngày nay, dòng ẩm thực mộc mạc này đã được nâng tầm bởi bàn tay tài hoa của các đầu bếp danh tiếng, tôn vinh trọn vẹn những gì tươi ngon nhất từ ruộng đồng, khe suối và rừng sâu. Mùa thu chính là mùa thu hoạch rộ của táo ngọt, nấm rừng, mật ong hoa dại, mật mía ngọt thanh và những trái bí ngô chắc nịch, tạo nên những bữa tiệc ấm cúng làm say lòng bất kỳ thực khách khó tính nào.
Những món ăn đậm đà phong vị miền sơn cước mà bạn nhất định phải thử qua gồm có:
- Cá hồi suối chiên giòn áp chảo: Những con cá hồi chấm nhỏ câu từ các dòng suối lạnh trong vắt của rặng núi Blue Ridge, được làm sạch, lăn qua lớp bột ngô xay cối đá mỏng tang rồi chiên vàng rộm trong chảo gang bốc khói, rưới thêm chút bơ nâu thơm béo, nước cốt chanh tươi và lá thơm hái ngoài vườn.
- Bánh xốp nướng bơ sữa quết mứt táo: Từng chiếc bánh biscuit nướng vàng ươm nở thành nhiều lớp xốp mềm như mây, bẻ đôi lúc còn nóng hổi rồi trét đẫm thứ mứt táo nấu kỹ cùng quế hồi thơm lừng và mật ong rừng ngọt thanh, cắn một miếng là ngập tràn hương vị mùa thu.
- Thịt heo xé hun khói kiểu Western Carolina: Thịt nạc vai heo ướp gia vị bí truyền được hun khói bằng than củi gỗ mại suốt mười hai tiếng cho mềm rục, dùng nĩa xé nhỏ tơi xốp rồi trộn đều cùng thứ nước sốt barbecue đặc trưng pha giấm táo và chút bột ớt cay dịu, ăn kèm dĩa bắp cải trộn giòn ngọt và bánh bột ngô chiên hushpuppy thơm lừng.
- Cà chua xanh chiên giòn: Những lát cà chua xanh bánh tẻ còn giòn chua nhè nhẹ, tẩm bột ngô chiên ngập dầu giòn rụm, chấm cùng sốt remoulade cay béo hay phô mai pimento thơm nồng béo ngậy.
- Bánh nướng dâu rừng mâm xôi nóng hổi: Những trái dâu rừng chín mọng sẫm màu nướng trong âu gang cùng lớp bột bánh xốp vàng óng, ăn lúc còn sôi lục bục kèm một viên kem vani mát lạnh tan chảy từ từ hòa vào làn nước cốt dâu chua ngọt thanh tao.
- Rượu táo lên men và phô mai thủ công: Những ly rượu táo ép nguyên chất lên men tự nhiên mang vị chua ngọt dịu mát, nhắm kèm những lát phô mai dê hay phô mai bò béo ngậy do các trang trại gia đình trên núi ủ theo phương pháp thủ công lâu đời.
Những cung đường mòn trekking săn mây tuyệt mỹ trên đỉnh núi Blue Ridge
Với những ai đam mê vận động và yêu thích thiên nhiên hoang sơ, mùa thu ở miền tây North Carolina mở ra những cung đường mòn tuyệt đẹp giữa làn gió thu mát rượi và tầm nhìn mây trời bao la:
- Đường mòn Craggy Pinnacle (cột mốc Milepost 364.1): Cung đường đi bộ khứ hồi dài chừng một dặm rưỡi rất dễ đi, luồn dưới những tán cây bạch dương vặn vẹo và vòm cây đỗ quyên cổ thụ rậm rạp để dẫn lên đài quan sát bằng đá cổ kính, nơi bạn có thể phóng tầm mắt ngắm trọn vẹn ba trăm sáu mươi độ cảnh sắc hồ nước North Fork và các rặng núi thuệp vàng lớp lớp.
- Đỉnh đồi trọc Black Balsam Knob (cột mốc Milepost 420.2): Nằm ở phía tây nam thành phố, cung đường này đưa bạn rảo bước trên những đỉnh đồi trọc cỏ xanh mướt nằm ở độ cao trên một ngàn tám trăm mét. Đi dạo trên sống lưng đồi trọc lộng gió mang lại cảm giác ngỡ như đang lạc bước trên vùng cao nguyên Scotland hoang dã, ngắm những đợt sóng lá vàng bạt ngàn trải dài sang tận tiểu bang South Carolina và Tennessee lân cận.
- Vách đá Looking Glass Rock trong rừng quốc gia Pisgah: Tuyến đường mòn dài sáu dặm rưỡi có độ dốc vừa phải, đưa người leo xuyên qua rừng cây gỗ cứng lá rộng lên tới đỉnh khối đá granite khổng lồ Looking Glass, nơi bạn có thể ngồi nghỉ ngơi trên mỏm đá ngắm nhìn cả một vùng đại ngàn Pisgah đang rực cháy trong sắc đỏ, vàng và cam rực rỡ.
- Thác nước Linville Falls (cột mốc Milepost 316.4): Tuyến đường dạo bộ dẫn tới các đài quan sát ngắm dòng sông Linville cuồn cuộn đổ qua ba tầng thác đá dựng đứng lao thẳng xuống hẻm núi sâu hiểm trở, nơi được mệnh danh là đại hẻm núi Grand Canyon của miền nam dãy núi Appalachian.
Cẩm nang bỏ túi cho chuyến rong ruổi mùa thu Bắc Carolina thêm phần trọn vẹn
Để chuyến khám phá vùng núi cao Asheville và cung đường Blue Ridge Parkway diễn ra êm xuôi và trọn vẹn niềm vui, bạn nên ghi nhớ những kinh nghiệm thực tế quý báu này:
- Nắm chắc chu kỳ chuyển màu của lá cây: Do sự chênh lệch độ cao rất lớn nên mùa lá vàng ở miền tây North Carolina kéo dài rất lâu. Các đỉnh núi cao trên một ngàn năm trăm mét thường đổi màu sớm nhất vào đầu tháng Mười, khu vực sườn đồi quanh Asheville và lâu đài Biltmore đạt đỉnh rực rỡ nhất từ giữa đến cuối tháng Mười, trong khi các thung lũng sông thấp bên dưới vẫn giữ được sắc vàng óng ả cho tới tận đầu tháng Mười Một.
- Đặt phòng khách sạn và vé lâu đài Biltmore từ sớm: Mùa thu là mùa cao điểm du lịch đông đúc nhất trong năm tại vùng Blue Ridge. Các nhà nghỉ cổ kính, nhà gỗ cabin trên đồi và khách sạn trong trung tâm thường kín chỗ trước nhiều tháng, vé vào cổng có khung giờ cố định của dinh thự Biltmore cũng bán hết rất nhanh, vì vậy bạn cần chủ động lên lịch và giữ chỗ thật sớm.
- Mang theo trang phục ấm nhiều lớp linh hoạt: Thời tiết vùng núi cao đổi thay rất mau lẹ theo độ cao. Buổi trưa dạo phố trung tâm Asheville trời nắng ráo có thể ấm áp tới mười tám hai mươi độ C, nhưng khi lên tới đỉnh đèo trên Blue Ridge Parkway nhiệt độ có thể hạ nhanh xuống hai ba độ C kèm theo gió núi phần phật. Hãy chuẩn bị áo lót giữ nhiệt bằng len merino, áo nỉ ấm, áo khoác cản gió và mũ len ấm áp.
- Cẩn trọng khi lái xe trên đèo dốc sương mù: Khi lái xe trên đường đèo quanh co, nhất là vào sáng sớm hoặc lúc hoàng hôn buông xuống, những dải sương mù dày đặc từ thung lũng có thể tràn lên làm giảm tầm nhìn rất nhanh. Bạn cần giữ khoảng cách an toàn, chú ý quan sát thú rừng như hươu đuôi trắng hay gấu đen băng qua đường, và nhớ về số thấp khi đổ đèo dốc dài để tránh làm cháy phanh xe.
- Ủng hộ các cơ sở kinh doanh truyền thống địa phương: Người dân vùng núi miền tây North Carolina luôn tự hào gìn giữ những giá trị văn hóa gia đình truyền đời. Ghé vào những sạp nông sản ven đường mua một túi táo giòn mới hái, một hũ mật ong rừng thơm ngát hay một tấm chăn len dệt tay mộc mạc chính là cách thiết thực nhất để tiếp sức cho bà con nơi đây bảo tồn nét đẹp hồn hậu của vùng cao nguyên Appalachian.