Chỉ cần chạy xe chừng hai tiếng đồng hồ về hướng đông rời khỏi sự nhộn nhịp của thành phố Los Angeles, những dòng xe cộ tấp nập trên xa lộ sẽ dần nhường chỗ cho một vùng đất hoang sơ bạt ngàn cát vàng, đá tảng và bầu trời xanh ngắt. Nơi đây, tại vùng cao nguyên sa mạc miền nam tiểu bang California, Vườn quốc gia Joshua Tree trải rộng trên diện tích hơn ba trăm ngàn héc-ta, tạo nên một khung cảnh kỳ ảo ngỡ như chỉ có trong những trang truyện cổ tích viễn tưởng. Từng hàng cây Joshua dáng hình kỳ dị giương những nhánh gai nhọn xù xì lên nền trời xanh biếc, xen lẫn giữa những khối đá granite khổng lồ tròn trịa xếp chồng lên nhau ngổn ngang như bàn tay của những người khổng lồ thời tiền sử bày biện ra giữa sa mạc mênh mông.
Ngay bên dưới chân đèo dẫn xuống thung lũng Coachella chính là Palm Springs, một ốc đảo nghỉ dưỡng trứ danh từ lâu đã được giới minh tinh màn bạc Hollywood chọn làm chốn nương náu riêng tư. Palm Springs mang lại một sự tương phản đầy thi vị với vẻ gai góc của sa mạc hoang dã. Những căn biệt thự mang phong cách kiến trúc hiện đại giữa thế kỷ với những đường nét hình học thanh thoát, những cánh cửa gỗ sơn màu xanh ngọc lam rực rỡ nép mình dưới rặng dừa quạt cao vút, phía sau là vách núi đá sừng sững của ngọn núi Mount San Jacinto che chắn gió cát. Dù bạn đang mải mê trèo lên những tảng đá nhẵn thín trong thung lũng ẩn mình Hidden Valley, thưởng thức một ly sinh tố chà là ngọt lịm mát lạnh xay từ những vườn chà là trĩu quả vùng thung lũng Coachella, hay ngồi lặng lẽ ngắm nhìn dải ngân hà rực sáng lấp lánh giữa đêm sa mạc lạnh buốt, vùng đất này luôn mang lại một cảm giác bình yên sâu lắng và khơi gợi nguồn cảm hứng bất tận. Bài viết chi tiết này sẽ dẫn lối bạn qua từng cung đường mòn đá tảng, các điểm ngắm hoàng hôn đỉnh đèo lộng gió, những nét kiến trúc hoài cổ độc đáo cùng vô số kinh nghiệm thực tế quý giá giúp bạn chuẩn bị cho chuyến ngao du mùa thu hết sẩy.
Giao lộ kỳ diệu giữa hai vùng sa mạc trứ danh miền viễn tây nước Mỹ
Điểm làm nên sự kỳ thú độc nhất vô nhị của Vườn quốc gia Joshua Tree chính là sự giao thoa ngoạn mục giữa hai hệ sinh thái sa mạc hoàn toàn khác biệt. Khu vườn quốc gia này bị chia cắt làm hai nửa rõ rệt bởi sự chênh lệch về độ cao, nhiệt độ và lượng mưa. Nửa phía tây và phía bắc thuộc về sa mạc Mojave nằm ở độ cao trên chín trăm mét so với mực nước biển, nơi có khí hậu mát mẻ hơn vào mùa đông và những cơn mưa rào theo mùa giúp loài cây Yucca brevifolia, tức cây Joshua trứ danh, sinh sôi nảy nở. Ngược lại, nửa phía đông lại hạ thấp dần xuống ngang mực nước biển của sa mạc Colorado, một vùng đất khô cằn nắng cháy quanh năm được bao phủ bởi những bụi cây gai ocotillo mảnh khảnh, những vạt xương rồng nhảy cholla dày đặc và những bụi cây creosote có thể sống dai dẳng suốt hàng ngàn năm.
Bản thân loài cây Joshua sở hữu một hình thù kỳ dị, đầy cá tính. Vào giữa thế kỷ mười chín, những đoàn người di dân theo đạo Mormon khi băng qua sa mạc đã liên tưởng những cành cây gai góc vươn thẳng lên trời với hình ảnh nhà tiên tri Joshua đang giơ tay chỉ lối về miền đất hứa, và từ đó cái tên Joshua Tree ra đời. Loài cây này thuộc họ thùa mọng nước, sinh trưởng cực kỳ chậm chạp khi mỗi năm chỉ cao thêm chừng hai đến năm phân, nhưng có thể hiên ngang chống chọi với bão cát sa mạc suốt hàng trăm năm ròng rã.
Những khối đá tảng kỳ vĩ nơi đây lại mang một câu chuyện địa chất còn cổ xưa hơn gấp bội. Từ hơn một trăm triệu năm trước, những dòng dung nham granite nóng chảy đã trào lên từ lòng đất nhưng không phun trào ra ngoài mà đông nguội từ từ bên dưới lớp vỏ địa cầu. Trải qua hàng triệu năm, nước ngầm ngấm qua các vết nứt vuông góc, từ từ mài mòn các góc cạnh sắc nhọn thành những khối đá tròn trịa. Khi lớp đất mặt bên trên bị gió mưa cuốn trôi đi hết, những khối đá granite khổng lồ trơ trọi lộ ra trên mặt đất, biến nơi đây thành thánh địa leo núi và chụp ảnh nổi tiếng khắp địa cầu.
Men theo những mê cung đá tảng khổng lồ Hidden Valley và Jumbo Rocks
Khám phá Joshua Tree bằng đôi chân là một thú vui vận động đầy phấn khích, cho phép bạn thỏa sức leo trèo, luồn lách qua những khe đá hẹp và chạm tay vào bề mặt thô ráp của đá núi lửa. Không giống như nhiều công viên khác buộc du khách phải đi trên những con đường lót ván cố định, những bãi đá tảng nơi đây mở ra một sân chơi tự nhiên khổng lồ cho những ai thích mạo hiểm.
Giữa vô vàn cung đường mòn uốn lượn, có những điểm dừng chân tuyệt đẹp mà bạn nhất định không thể bỏ qua:
- Đường mòn Hidden Valley: Một vòng lặp dài chừng một dặm luồn qua một thung lũng đá khép kín bốn bề thuở xưa từng được những tay trộm bò dùng làm nơi giấu gia súc bị đánh cắp. Được che chắn bởi những bức tường đá sừng sững, lòng chảo này nuôi dưỡng một khu vườn sa mạc trù phú với thông pinyon, cây bách hương và muôn vàn bụi thùa gai góc.
- Cung đường Barker Dam: Tuyến đường đi bộ êm thuận dài một dặm mốt dẫn tới một đập nước nhân tạo nhỏ do các chủ trang trại nuôi bò dựng nên từ năm 1900. Vào những mùa có mưa, mặt hồ nước trong veo in bóng những khối đá tảng và rặng cây xanh, thu hút đàn cừu sừng lớn bighorn, rùa sa mạc và chim di cư tìm về uống nước, trên đường đi còn có một ngách nhỏ dẫn vào chiêm ngưỡng những hình vẽ khắc đá cổ xưa của người bản địa.
- Vườn xương rồng Cholla Cactus Garden: Tọa lạc ngay tại ranh giới giao nhau giữa hai vùng sa mạc, một lối đi bằng gỗ trên cao uốn lượn xuyên qua cả một rừng xương rồng gấu bông cholla bạt ngàn. Dưới ánh nắng sớm mai hay chiều tà hanh hao, hàng triệu chiếc gai vàng óng đồng loạt phát sáng lấp lánh như những ngọn nến lung linh tạo nên những bức ảnh đẹp ngỡ ngàng.
- Khối đá Arch Rock và Skull Rock: Những khối đá tự nhiên được gió và mưa sa mạc đục đẽo qua năm tháng tạo thành một chiếc cổng vòm bằng đá cao gần mười mét đứng hiên ngang giữa trời, và một tảng đá granite khổng lồ mang hình hài chiếc đầu lâu kỳ bí nằm ngay sát lề đường chính.
Đón hoàng hôn rực lửa trên đứt gãy San Andreas và ngắm dải ngân hà đêm sa mạc
Khi bóng chiều tà dần buông xuống cũng là lúc sa mạc phô diễn thời khắc lộng lẫy và huyền ảo nhất trong ngày. Lái xe men theo con đường nhựa uốn lượn dẫn lên đỉnh vọng cảnh Keys View nằm ở độ cao hơn một ngàn năm trăm mét trên rặng núi Little San Bernardino Mountains, bạn sẽ được chiêm ngưỡng một trong những bức tranh toàn cảnh ngoạn mục bậc nhất miền tây nước Mỹ.
Phóng tầm mắt nhìn xuống lòng thung lũng Coachella Valley sâu hun hút bên dưới, bạn có thể dễ dàng nhận ra vệt rãnh địa chất kéo dài của đường đứt gãy kiến tạo San Andreas Fault khét tiếng chạy dọc đáy thung lũng. Vào những chiều thu trong veo, tầm nhìn khoáng đạt có thể trải dài tới hơn một trăm bốn mươi cây số, ngắm nhìn mặt nước lấp lánh của biển hồ Salton Sea ở phía nam, đỉnh núi phủ tuyết Mount San Gorgonio ở phía bắc và bức tường đá sừng sững của Mount San Jacinto ngay trước mặt. Khi vầng thái dương lặn dần sau rặng núi xa, bầu trời sa mạc bùng cháy trong những dải mây màu hổ phách, hồng ngọc, tím biếc rồi chuyển dần sang sắc xanh thẳm của màn đêm.
Khi bóng tối hoàn toàn bao trùm, Joshua Tree bước vào một thế giới kỳ diệu khác: thánh địa ngắm sao đêm chuẩn quốc tế. Nhờ được công nhận là Công viên Bầu trời Đêm Quốc tế và được các rặng núi bao quanh che chắn khỏi ánh sáng đèn điện của các thành phố ven biển, nơi đây sở hữu màn đêm đen tuyền hoàn hảo.
- Chuẩn bị sẵn một chiếc mền ấm và đèn pin đội đầu có chế độ ánh sáng đỏ để bảo vệ thị lực ban đêm của mắt.
- Tấp xe vào các điểm dừng ngắm cảnh gần Cap Rock hay khu cắm trại Jumbo Rocks, ngả lưng trên chiếc ghế xếp và ngắm nhìn dải Ngân Hà sáng rực như một dòng sông bạc vắt ngang qua những bóng cây Joshua gai góc.
- Hãy canh lịch đi chơi trùng vào những đêm trăng non không trăng để bầu trời đạt độ tối tối đa, hoặc mang theo ống nhòm để quan sát các vành đai hành tinh và những dải sao băng vụt sáng qua bầu khí quyển.
Vẻ đẹp hoài cổ và kiến trúc sang trọng của ốc đảo nghỉ dưỡng Palm Springs
Rời khỏi những khúc cua đèo dốc của tỉnh lộ 62 để xuôi xuống thung lũng Coachella, bạn sẽ chạm ngõ Palm Springs, một ốc đảo hoa lệ từng làm mê đắm bao thế hệ nghệ sĩ và giới thượng lưu từ những năm 1920. Bị ràng buộc bởi điều khoản hợp đồng cũ của các hãng phim Hollywood quy định diễn viên không được đi xa quá hai giờ lái xe phòng khi cần quay lại phim trường gấp, những huyền thoại điện ảnh như Frank Sinatra, Dean Martin, Marilyn Monroe và Elvis Presley đã biến Palm Springs thành thiên đường nghỉ dưỡng sa mạc của riêng mình.
Làn sóng đổ bộ của giới văn nghệ sĩ danh tiếng đã thúc đẩy một cuộc cách mạng kiến trúc rực rỡ, khai sinh ra trường phái Kiến trúc Sa mạc Hiện đại Desert Modernism do các bậc thầy kiến trúc như Richard Neutra, Albert Frey và Donald Wexler dẫn dắt. Nổi bật với những mái nhà bằng trải dài ngang tầm mắt, những bức tường kính lớn xóa nhòa ranh giới giữa nhà ở với thiên nhiên bên ngoài, những bức tường gạch thông gió hoa văn duyên dáng và hồ bơi uốn lượn hình hạt đậu, những ngôi nhà di sản này ngày nay vẫn được gìn giữ nguyên vẹn tại các khu phố cổ như Vista Las Palmas hay Twin Palms.
Để cảm nhận sự thay đổi kỳ thú về khí hậu và địa hình, bạn hãy thử bước lên chuyến cáp treo xoay Palm Springs Aerial Tramway lớn nhất thế giới. Chỉ mất mười phút di chuyển vượt qua hơn bốn cây số vách đá dựng đứng của hẻm núi Chino Canyon, khoang cáp treo sẽ đưa bạn từ mặt đất sa mạc oi ả ba mươi độ C vút lên độ cao gần hai ngàn sáu trăm mét tại trạm Mountain Station thuộc công viên Mount San Jacinto. Bước ra hàng hiên lộng gió mát rượi với nhiệt độ thường hạ thấp hơn bên dưới tới mười lăm hai mươi độ C, tản bộ dưới những tán rừng thông thơm ngát và nhìn ngược xuống toàn cảnh thung lũng sa mạc mênh mông như một tấm bản đồ thu nhỏ bên dưới chân.
Thưởng thức ly sinh tố chà là béo ngậy và bánh taco giòn rụm vùng thung lũng Coachella
Phong vị ẩm thực gắn kết giữa vùng núi cao Joshua Tree, thị trấn Yucca Valley và thung lũng nghỉ dưỡng Palm Springs là sự hòa quyện tuyệt hảo giữa nông nghiệp sa mạc truyền thống, di sản ẩm thực Mexico đậm đà và sự sáng tạo không ngừng của các đầu bếp đương đại.
Những món ngon nức tiếng mà bạn nhất định phải nếm thử gồm có:
- Sinh tố chà là Medjool thung lũng Coachella: Thung lũng Coachella cung cấp tới chín mươi lăm phần trăm sản lượng chà là của toàn nước Mỹ. Ghé vào các nông trại cổ kính ở Indio hay các tiệm nước ven đường, bạn sẽ được thưởng thức những ly sinh tố chà là sánh đặc xay nhuyễn từ thịt quả chà là Medjool dẻo quánh cùng kem vani béo ngậy, mang vị ngọt thanh tự nhiên như kẹo caramel giúp xua tan cái hanh nồng của sa mạc một cách thần kỳ.
- Bánh Taco cá chiên giòn phong cách Baja: Những miếng phi lê cá biển tươi rói tẩm bột bia chiên giòn rụm đặt trên lá bánh tráng ngô ấm mềm, phủ ngập bắp cải tím thái chỉ, sốt kem ớt chipotle cay nồng và vắt chút chanh tươi thanh mát, ăn kèm dĩa đậu pinto hầm nhừ đậm đà.
- Thịt nướng hun khói sa mạc: Tại những thị trấn hoài cổ như Pioneertown nơi từng là phim trường quay phim cao bồi miền tây thập niên 1940, những quán rượu gỗ cổ kính ngày đêm đỏ lửa hun khói những tảng sườn bò, sườn heo bằng củi sồi suốt nhiều tiếng đồng hồ, ăn kèm dĩa nui đút lò phô mai ớt cay xè và ly bia thủ công mát lạnh.
- Thịt bò nướng than hoa Carne Asada: Thịt nạc vai bò thái lát mỏng ướp đẫm nước cam chanh, tỏi và gia vị thảo mộc Mexico rồi nướng cháy cạnh trên bếp than củi mesquite đượm lửa, dùng kèm bánh tráng bột mì, hành hoa nướng và dĩa bơ dầm guacamole béo ngậy.
- Rượu cocktail thảo mộc cây thùa Agave: Những nghệ nhân pha chế xứ sa mạc rất chuộng sử dụng cây thùa bản địa để sáng tạo nên những ly cocktail mezcal thơm lừng mùi khói lửa, ly margarita thanh mát viền muối đen núi lửa hay những thức uống pha cùng lá xô thơm và hương thảo hái ngay trong vườn sa mạc.
Cẩm nang sinh tồn và những lưu ý an toàn cho chuyến ngao du sa mạc trọn vẹn
Vùng đất sa mạc sở hữu vẻ đẹp hoang sơ mê hoặc, nhưng điều kiện tự nhiên khắc nghiệt nơi đây đòi hỏi mỗi người phải có sự chuẩn bị chu đáo và lòng cẩn trọng cao độ:
- Bổ sung nước uống liên tục: Độ ẩm không khí trên sa mạc cực kỳ thấp khiến mồ hôi bốc hơi gần như ngay tức khắc làm cơ thể mất nước mà bạn không hề hay biết. Mỗi người cần mang theo ít nhất bốn lít nước lọc mỗi ngày ngay cả khi chỉ lái xe dạo cảnh, và nhớ chuẩn bị sẵn các gói muối khoáng điện giải để pha uống khi cần.
- Chuẩn bị trang phục thích ứng biên độ nhiệt lớn: Mùa thu trên sa mạc có sự chênh lệch nhiệt độ ngày và đêm rất lớn, có thể lên tới hai mươi độ C. Buổi trưa trời nắng ráo ấm áp chừng hai mươi đến hai mươi lăm độ C, nhưng khi mặt trời vừa khuất bóng nhiệt độ sẽ hạ nhanh xuống mức năm đến tám độ C. Mặc áo ấm theo từng lớp mỏng nhẹ kèm một chiếc áo khoác phao hoặc áo nỉ ấm áp là cách tốt nhất để giữ ấm cơ thể khi đêm về.
- Bảo vệ lớp đất sinh học sa mạc mỏng manh: Lớp đất xốp đen sẫm bên dưới cát sa mạc là một quần thể vi sinh vật sống gồm tảo lam, rêu và địa y có nhiệm vụ giữ cho đất cát không bị gió thổi bay và cung cấp dưỡng chất cho cây cối. Bước chân giẫm bừa bãi ra ngoài lối mòn sẽ phá hủy lớp đất sống này mà phải mất hàng chục năm mới phục hồi được. Hãy luôn đi trên lối mòn đã vạch sẵn, lòng suối cạn hoặc trên các phiến đá cứng.
- Đổ đầy bình xăng và tải sẵn bản đồ ngoại tuyến: Bên trong ranh giới hoang dã của Vườn quốc gia Joshua Tree hoàn toàn không có bất kỳ cây xăng, tiệm tạp hóa hay vòi nước công cộng nào, sóng điện thoại cũng mất hút trên chín mươi phần trăm diện tích công viên. Hãy luôn đổ đầy bình xăng trước khi qua cổng kiểm soát, mang theo đồ ăn khô giàu năng lượng và tải sẵn bản đồ ngoại tuyến về máy.
- Cẩn thận gai xương rồng và bò sát sa mạc: Gai của loài xương rồng cholla có cấu tạo ngạnh móc siêu nhỏ rất dễ găm chặt vào quần áo và da thịt chỉ với một cái chạm nhẹ. Tuyệt đối không chạm tay vào xương rồng, luôn mang theo chiếc lược túi và nhíp nhỏ phòng khi cần nhổ gai, và luôn chú ý quan sát chân tay khi leo trèo đá để tránh làm kinh động tới rắn chuông hay bọ cạp sa mạc đang nằm ẩn mình.