# Chạm vào hẻm núi đỏ rực Zion và ngắm tháp đá thần tiên Bryce Canyon giữa trời thu Utah
Trên dải đất mênh mông của miền tây xứ cờ hoa, hiếm có nơi nào làm lòng người choáng ngợp và lắng lại trước sự kỳ vĩ của đất trời như vùng đá đỏ nam Utah mỗi độ tháng mười sang. Mùa hè nắng cháy da cháy thịt đã nhường chỗ cho những luồng gió thu mát rượi từ đỉnh núi cao thổi về, làm bừng sáng cả một không gian thiên nhiên hoang sơ đẹp như tranh thủy mặc. Từng vách đá sa thạch Navajo dựng đứng ngút ngàn cao chót vót hai ngàn bộ rực lên sắc đỏ thắm, cam đất và vàng cháy dưới nắng hanh vàng, soi bóng xuống dòng sông Virgin trong vắt uốn lượn bên rặng phong và cây bông vải rừng đang đồng loạt trút lá vàng ươm.
Chỉ cần chạy xe thêm chừng tám mươi dặm về hướng đông bắc rồi leo dốc lên cao nguyên Paunsaugunt, cảnh sắc lại mở ra một thế giới hoàn toàn khác biệt. Ở độ cao hơn tám ngàn bộ, hẻm núi Bryce Canyon hiện lên ngút ngàn như một xứ sở thần tiên với hàng vạn ngọn tháp đá vôi hoodoos muôn hình vạn trạng nhô lên giữa mây trời. Chuyến rong ruổi nối liền giữa Zion và Bryce Canyon vào mùa thu quả thiệt là một hành trình để đời, nơi bà con vừa được đắm chìm vào vẻ tráng lệ của hẻm vực đá đỏ, vừa được hít hà không khí núi rừng thanh sạch và thưởng thức những bữa tiệc thơm lừng hương vị viễn tây dân dã.
Ngước nhìn những bức tường thành đá sa thạch khổng lồ giữa lòng Zion Canyon
Khác với Grand Canyon nơi người ta đứng từ trên cao dòm xuống vực thẳm sâu hun hút, đến với Zion Canyon, tụi mình được bước thẳng vào lòng thung lũng sâu thẳm và ngước mặt nhìn lên bầu trời. Cảm giác lọt thỏm giữa những khối đá nguyên khối sừng sững cao vút như Great White Throne, Angels Landing hay Court of the Patriarchs làm ai nấy đều phải nín thở vì vẻ đẹp quá đỗi hùng tráng mà thiên nhiên đã kỳ công gọt đẽo qua hàng trăm triệu năm.
Vào mùa thu, cung đường hẹp Zion Canyon Scenic Drive cấm xe hơi cá nhân đi lại để giữ gìn sự yên bình cho muông thú và cỏ cây. Khách đi chơi sẽ bước lên những chuyến xe buýt trung chuyển chạy điện êm ru, lướt chầm chậm dưới bóng râm của các vách đá sừng sững. Khi ánh nắng ban mai vừa chạm tới đỉnh vách núi phía đông, những phiến đá sa thạch màu trắng ngà và đỏ thẫm bừng sáng lên tựa như những ngọn đuốc khổng lồ rực rỡ giữa trời xanh, trong khi đáy hẻm núi vẫn còn đọng lại làn sương thu se lạnh dễ chịu hết biết.
Dạo bước trên con đường lót đá bằng phẳng Riverside Walk dẫn từ trạm xe cuối cùng Temple of Sinawava là cách khởi đầu tuyệt hảo nhất. Con đường uốn quanh mép nước sông Virgin, đi qua những bức tường đá rỉ nước rêu phong phủ đầy dương xỉ xanh mướt mát mắt. Dưới chân, lá vàng rụng xào xạc theo từng nhịp bước chân, gió thu thổi thoang thoảng mang theo mùi ngai ngái ngọt lành của đất cát sa mạc và nhựa thông thơm phức khiến tâm hồn nhẹ bẫng sau những chuỗi ngày làm việc vất vả nơi phố thị.
Lội dòng nước mát rượi tiến sâu vào hẻm vực hẹp The Narrows
Đi hết đoạn đường tráng nhựa của Riverside Walk, lối đi bộ biến mất nhường chỗ cho dòng sông Virgin trong vắt, báo hiệu lối vào hẻm vực lừng danh The Narrows. Đây là một trong những cung đường lội nước nức tiếng khắp thế giới, nơi hai bờ vách đá khép chặt lại đến mức có chỗ chỉ còn cách nhau chừng hai ba chục bộ, dựng đứng thẳng tắp lên tận trời mây che khuất gần như toàn bộ ánh mặt trời.
Lội The Narrows vào cữ tháng mười là thời điểm cực kỳ lý tưởng vì lúc này mối lo lũ quét mùa hè đã giảm đi nhiều, còn dòng nước thì trong xanh nhìn thấu tận đáy sỏi cuội. Nước sông mùa thu lạnh buốt da thịt, cho nên bà con ghé tiệm đồ nghề ở thị trấn Springdale thuê bộ đồ nghề chuyên dụng gồm vớ cao su giữ nhiệt neoprene, giày lội nước đế bám đá và một cây gậy gỗ leo núi thiệt chắc tay. Cầm cây gậy dò từng bước qua lòng suối róc rách, tiến sâu vào đoạn Wall Street thăm thẳm là một cảm giác phấn khích khôn tả.
Từng khoảnh khắc giữa hẻm vực mang lại những kỷ niệm sâu đậm khó phai:
- Tiếng nước chảy róc rách va vào những vách đá nhẵn bóng được dòng lũ gọt giũa qua hàng triệu năm vang vọng khắp hẻm sâu.
- Những đường vân đá uốn lượn kỳ ảo trên vách cao, nơi các tầng cát cổ xưa bị nén chặt và nhuộm màu bởi quặng sắt, tạo nên các dải màu tím than, đỏ gạch và cam đất đan xen nhau tuyệt mỹ.
- Những vệt nắng trưa hiếm hoi rọi xiên qua khe nứt trên đỉnh hẻm, chiếu thẳng xuống mặt nước bốc khói mờ ảo làm mặt sóng lấp lánh như dát một lớp đồng đỏ rực rỡ.
- Khoảng lặng tĩnh mịch đến lạ kỳ khi càng đi sâu vào trong, tiếng xe cộ ngoài đời thực hoàn toàn biến mất, chỉ còn lại nhịp thở đều đều và tiếng bước chân bì bõm lội qua từng ghềnh sỏi.
Bà con mình đi dạo cảnh sắc không cần phải cố lội hết cả mười sáu dặm đường dài. Chỉ cần thong thả lội vào chừng hai ba dặm, ngắm nhìn vẻ đẹp nghẹt thở của lòng vực sâu rồi quay trở ra lên bờ kiếm một ly trà nóng hổi nhâm nhi là đã thấy lòng thỏa mãn lắm rồi.
Ngắm hoàng hôn nhuộm đỏ hẻm núi từ góc nhìn trên cao Canyon Overlook
Bên cạnh khu vực đáy hẻm núi chính tấp nập khách du lịch, phần phía đông của công viên nằm sau đường hầm lịch sử Zion-Mount Carmel Tunnel lại mở ra một phong cảnh hoàn toàn khác biệt. Được đục xuyên qua lòng núi đá sa thạch từ thập niên một ngàn chín trăm hai mươi, đường hầm dài một dặm này có những ô cửa sổ lớn khoét vào vách đá nhìn thẳng ra vực sâu hun hút. Vừa ra khỏi cửa hầm phía đông, cảnh tượng những triền đá trần trụi gợn sóng cùng rừng thông kim pinyon trải dài ngút ngàn chào đón người lữ khách.
Ngay sát cửa hầm là lối mòn dẫn lên đỉnh ngắm cảnh Canyon Overlook Trail. Cung đường này chỉ dài chừng một dặm cả đi lẫn về nhưng phong cảnh thì đẹp đến nao lòng:
- Lối đi men theo mép vực đá cheo leo, luồn qua những vòm hang đá mát rượi có rễ cây cổ thụ hóa thạch bám chặt vào vách đá.
- Cây cầu gỗ nhỏ bắc ngang qua hẻm sâu Pine Creek Canyon thăm thẳm, nơi những tay leo núi mạo hiểm thường đu dây khám phá bên dưới.
- Điểm kết thúc mở toang ra một mỏm đá nhô hẳn ra ngoài không trung, nhìn thẳng xuống toàn cảnh thung lũng Zion Canyon với con đường đèo uốn lượn quanh co như sợi chỉ dưới chân và dãy núi Towers of the Virgins sừng sững đằng xa.
Đứng ở đây vào lúc trời chớm hoàng hôn quả thiệt là một đặc ân của chuyến đi. Khi lòng thung lũng bên dưới đã chìm dần vào bóng tối nhá nhem, thì những chỏm đá cao vút trên đỉnh đầu vẫn còn bắt trọn những tia nắng đỏ rực rỡ cuối ngày, tỏa sáng bừng lên như than hồng âm ỉ giữa đất trời bao la.
Bữa tiệc bánh taco fry bread và sườn nướng than hồng thơm nức lòng viễn tây
Sau những giờ phút mải mê lội suối và leo dốc đá, cái bụng đói cồn cào sẽ thúc giục tụi mình tìm kiếm những món ăn đậm đà để nạp lại năng lượng. Ẩm thực vùng nam Utah quanh thị trấn Springdale và dọc theo xa lộ tám mươi chín là sự pha trộn thú vị giữa văn hóa thổ dân bản địa Tây Nam, nét mộc mạc của những thợ bánh thời khai hoang và phong cách nướng hun khói viễn tây đậm chất hào sảng.
Món ngon ấm lòng nhất sau khi lội nước sông lạnh buốt chính là món bánh taco thổ dân Navajo fry bread. Vốn bắt nguồn từ người bản địa vùng Four Corners, chiếc bánh bột mì được chiên ngập dầu trên chảo gang cho đến khi phồng rộp, vàng ươm và xốp mềm bên trong. Miếng bánh nóng hổi bưng ra bàn được chất đầy ắp những món nhân thịnh soạn:
- Thịt heo carnitas xé sợi mềm rục hầm cùng ớt chuông xanh nướng thơm phức, hạt thì là Ai Cập và lá oregano thơm lừng.
- Đậu pinto bùi béo ninh nhừ cùng chút thịt ba rọi xông khói và tỏi băm thơm nức mũi.
- Xà lách giòn rụm thái sợi, cà chua đỏ mọng xắt hạt lựu, ngò rí tươi rói, phô mai cotija bẻ vụn béo ngậy và một muỗng xốt kem chua mát lạnh cân bằng lại độ ngấy.
- Chút xốt salsa verde nấu từ cà chua xanh nướng cháy xém và ớt jalapeño cay nồng xộc thẳng lên mũi kích thích vị giác tột cùng.
Chưa hết nghen, những quán ăn mộc mạc làm bằng gỗ tuyết tùng bên đường còn chiêu đãi bà con những phần bánh bắp nướng mật ong bơ dẻo quánh thơm lừng, nướng trực tiếp trong chảo gang bốc khói nghi ngút. Cạnh đó là dĩa sườn heo nướng củi mesquite mềm róc xương, phết lớp xốt thịt nướng nấu từ trái xương rồng lê gai prickly pear chua ngọt độc đáo. Uống kèm một ly nước táo ép có ga sủi bọt mát lạnh ép từ những vườn táo trĩu quả vùng nam Utah thì thiệt tình không còn thú vui nào sánh bằng.
Lạc bước giữa rừng tháp đá thần tiên triệu năm tuổi ở Bryce Canyon
Rời Zion chạy ngược lên hướng bắc theo xa lộ tám mươi chín, độ cao tăng dần một cách rõ rệt. Tụi mình rời khỏi vùng thung lũng đá đỏ ấm áp ở Springdale để leo lên độ cao hơn tám ngàn bộ tại công viên quốc gia Bryce Canyon. Cảnh quan ven đường thay đổi ngoạn mục, từ những bụi cây ngải đắng khô cằn chuyển sang bạt ngàn rừng thông ponderosa cao vút, thông douglas và những trảng cỏ xanh rì nơi từng đàn hươu mule thong thả gặm cỏ trong sương sớm.
Thực chất Bryce Canyon hổng phải là một hẻm núi do một dòng sông xẻ dọc tạo thành, mà là một chuỗi những lòng chảo tự nhiên khổng lồ khoét sâu vào sườn đông của cao nguyên Paunsaugunt. Lần đầu tiên đặt chân đến bờ vực tại Sunrise Point hay Sunset Point, hầu như ai cũng phải ồ lên kinh ngạc. Trải rộng trước mắt là cả một rừng tháp đá hoodoos kỳ vĩ với hàng vạn cột đá vôi thanh mảnh nhô lên tua tủa như những lâu đài cát của xứ sở thần thoại.
Bảng màu đá ở đây phong phú đến mức khó tin. Nhờ hàm lượng khoáng chất sắt và mangan khác nhau trong từng lớp trầm tích Claron, các cột đá khoác lên mình những dải màu tầng tầng lớp lớp, từ đỏ gạch, cam tươi, hồng phấn cho tới trắng muốt như ngọc trai. Dưới bầu không khí mùa thu khô ráo và trong vắt không một gợn mây, từng đường nét uốn lượn và chóp nhọn của tháp đá hiện lên sắc sảo trên nền rừng thông xanh thẫm bên dưới đáy vực.
Bách bộ xuống Queen Garden và Navajo Loop xuyên qua hẻm Wall Street
Đứng trên mép bờ ngắm toàn cảnh đã sướng mắt rồi, nhưng chỉ khi nào bà con mình chịu khó bách bộ xuống tận chân các cột đá thì mới cảm nhận trọn vẹn sự thần bí của Bryce Canyon. Cung đường đi bộ kinh điển và đẹp nhất ở đây là tuyến kết hợp giữa Queen's Garden Trail và Navajo Loop dài chừng ba dặm, đưa người đi bộ lặn sâu hàng trăm bộ xuống lòng rừng đá.
Khởi hành từ Sunset Point, con đường ngoằn ngoèo đưa tụi mình tụt dốc vào hẻm Wall Street, một khe núi hẹp với hai bức tường đá vôi dựng đứng che khuất ánh mặt trời chiếu rọi. Giữa lòng hẻm hun hút mọc lên hai cây thông douglas cổ thụ hàng trăm năm tuổi, thân cây thẳng tắp vươn cao chót vót tìm kiếm ánh sáng mặt trời, rễ cây bám chặt vào từng khe đá nứt nẻ kiên cường qua bao mùa dông bão.
Dọc theo đường mòn uốn lượn dưới bóng mát của các tháp đá, nhiều khối đá mang hình dáng kỳ lạ được đặt tên ngộ nghĩnh hết sức:
- Khối đá Thors Hammer sừng sững với một tảng đá hình chữ nhật khổng lồ ngự chông chênh trên đỉnh một cột đá mỏng manh như chiếc búa thần của thần sấm sét.
- Cây cầu tự nhiên Two Bridges với hai nhịp cầu đá nhỏ bắc ngang qua khe nứt trên vách núi.
- Cụm đá Queen Victoria mang hình bóng y hệt bức tượng nữ hoàng Anh đang ngồi uy nghiêm trên ngai vàng đá vôi lấp lánh sắc hồng.
Đi dưới chân những ngọn tháp đá mới thấy con người nhỏ bé biết bao. Những cột đá nhìn từ trên bờ vực ngỡ như bé tí teo thì khi đứng sát bên lại cao sừng sững sáu bảy chục bộ, thân đá chạm trổ những đường vân uốn lượn mềm mại do nước tuyết tan chảy bào mòn qua từng mùa xuân.
Ngắm dải ngân hà sáng rực giữa bầu trời đêm tối thẫm của Utah
Khi ánh hoàng hôn tắt hẳn sau rặng núi, một màn trình diễn kỳ ảo khác lại mở ra trên vòm trời nam Utah. Nhờ nằm ở độ cao trên tám ngàn bộ, cách xa hàng trăm dặm khỏi ánh đèn rực rỡ của các thành phố lớn, công viên Bryce Canyon được công nhận là một trong những khu vực bảo tồn bầu trời đêm tối nhất trên thế giới.
Vào những đêm thu tháng mười trời trong không trăng, bầu không khí loãng và khô làm bầu trời đêm đen thăm thẳm như tấm nhung huyền, và những vì sao dường như sà xuống sát tận tầm tay với:
- Dải Ngân Hà hiện rõ mồn một như một dòng sông ánh sáng bạc vắt ngang qua vòm trời từ chân trời này sang chân trời khác.
- Hàng ngàn ngàn ngôi sao lấp lánh, các tinh vân xa xôi và những vệt sao băng xẹt qua bầu trời có thể nhìn thấy rõ rệt bằng mắt trần mà hổng cần kính thiên văn.
- Dáng hình đen thẫm của rừng tháp đá hoodoos in bóng lên nền trời sao lung linh trông như những pho tượng cổ xưa đang lặng lẽ canh gác cho giấc ngủ của vùng cao nguyên đại ngàn.
Vào những đêm cuối tuần, các kiểm lâm viên của công viên thường tổ chức những buổi ngắm sao cộng đồng, mang theo những chiếc kính thiên văn công suất lớn để bà con cùng ngắm vành đai sao Thổ, các chòm sao lấp lánh và thiên hà Andromeda cách xa hàng triệu năm ánh sáng. Cảm giác đứng giữa đêm thu giá lạnh, ngước nhìn vũ trụ bao la vô tận sẽ làm tâm hồn người ta nhẹ nhõm và lắng đọng hơn bao giờ hết.
Vài điều dặn dò để chuyến đi mùa thu thêm trọn vẹn và an toàn
Để chuyến ngao du qua hai công viên quốc gia trứ danh này diễn ra êm xuôi và trọn vẹn niềm vui, bà con nhớ lưu ý vài điểm thực tế sau nghen:
- Giờ giấc đi xe buýt trung chuyển ở Zion. Mùa thu xe buýt trong hẻm núi vẫn chạy liên tục mỗi ngày và không cần đặt chỗ trước. Nhưng tầm từ chín giờ sáng tới trưa thì hàng người xếp hàng ở trạm trung tâm khá đông. Muốn thong thả ngắm cảnh và chụp hình vắng vẻ, bà con nên chịu khó dậy sớm từ lúc bình minh để bước lên những chuyến xe đầu tiên.
- Đồ nghề lội nước cho hẻm The Narrows. Tuyệt đối không nên mang giày thể thao bình thường hay bận quần áo cotton thấm nước khi lội suối. Nước sông Virgin tháng mười khá buốt và đá cuội dưới lòng sông rất trơn trượt. Bà con hãy ghé các tiệm cho thuê đồ ở thị trấn Springdale thuê trọn gói gồm vớ giữ nhiệt neoprene, giày lội chuyên dụng đế cao su bám đá và cây gậy gỗ trợ lực.
- Chênh lệch nhiệt độ giữa hai công viên. Bryce Canyon nằm cao hơn Zion gần bốn ngàn bộ cho nên thời tiết lạnh hơn rất nhiều. Buổi trưa ở Zion có thể nắng ấm dễ chịu chừng hai mươi mấy độ C, nhưng chiều tối và sáng sớm ở Bryce Canyon nhiệt độ thường rớt xuống sát độ âm, có khi đóng băng giá. Nhớ bận đồ nhiều lớp, mang theo áo khoác ấm chắn gió, nón len giữ ấm tai và bao tay ấm.
- Giữ nước và chống nắng trên cao nguyên. Khí hậu mùa thu mát mẻ nhưng không khí sa mạc vùng cao rất khô hanh, dễ làm cơ thể mất nước nhanh chóng. Mỗi người nên thủ sẵn ít nhất hai lít nước, kèm theo bánh ngọt, hạt khô nạp năng lượng, thoa kem chống nắng kỹ lưỡng và đeo kính mát để chống chói mắt.
- Mua thẻ tham quan America the Beautiful. Nếu đi cả hai công viên Zion và Bryce Canyon, bà con nên mua ngay thẻ năm America the Beautiful tại trạm soát vé đầu tiên với giá tám mươi đô la. Chiếc thẻ này dùng được cho một xe hơi vào cửa thoải mái cả hai nơi cùng toàn bộ các công viên quốc gia khác trên toàn nước Mỹ trong suốt một năm tròn, vừa tiết kiệm vừa đỡ mất công mua vé lẻ từng chỗ.