# Mùa Thu New England: Rong Ruổi Săn Lá Vàng Núi Rừng Vermont Tới Bờ Biển Tôm Hùm Maine
Cứ mỗi độ tháng mười gõ cửa, cả vùng đông bắc nước Mỹ dường như chậm lại trong một sự tĩnh lặng đầy mê hoặc. Bước chân ra khỏi cửa vào sớm tinh mơ, cái lạnh ngọt ngào luồn qua lớp áo len làm sống mũi cay cay, thoang thoảng mùi khói củi thông bốc lên từ những ống khói gạch đỏ cổ kính và hương táo chín thơm lừng khắp các triền đồi. Rồi chỉ sau vài đêm trở gió heo may, những dãy núi trùng điệp của rặng Green Mountains và White Mountains bỗng chốc bừng sáng như một bức tranh sơn dầu khổng lồ—những rặng phong đường chuyển mình sang sắc đỏ thắm rực lửa, lá sồi ngả màu hổ phách ấm áp và từng rặng bạch dương vàng óng ả lay động dưới vòm trời xanh ngắt không một gợn mây.
Một chuyến lái xe hơi ngao du mùa thu New England thiệt sự không phải là cuộc chạy đua cho đủ các điểm check-in danh tiếng, mà là sự thả mình trọn vẹn theo nhịp sống êm đềm của những nẻo đường làng quê miền bắc nước Mỹ.
Đó là cảm giác thích thú khi ngẫu hứng tấp xe bên bờ hồ phẳng lặng ven xa lộ Route 100 ngắm sương sớm bảng lảng, cắn ngập răng miếng bánh donut táo chiên giòn rụm vừa vớt ra khỏi chảo còn ấm sực tay, rồi dong duổi xe hơi chạy miệt mài về hướng đông cho tới khi mùi nhựa thông rừng nhường chỗ cho vị mằn mặn của gió biển Đại Tây Dương và những quán chòi mộc mạc bán tôm hùm tươi rói ven bờ đá hoa cương tiểu bang Maine.

Những Vòm Cây Rực Lửa Ở Vermont: Tuyến Đường Route 100, Làng Stowe Và Thị Trấn Woodstock
Nếu bạn hỏi những tay phượt thủ sành sỏi ở Mỹ rằng nơi đâu giữ trọn cái hồn mùa thu tinh khôi nhất xứ này, câu trả lời bao giờ cũng hướng về con đường ngắm cảnh huyền thoại Route 100 chạy dọc sống lưng tiểu bang Vermont:
- Bức Tranh Thu Cổ Tích Ở Thị Trấn Stowe: Nằm nép mình dưới chân đỉnh núi Mount Mansfield cao nhất bang Vermont, Stowe đẹp tựa như những bức tranh khắc gỗ thế kỷ trước bước ra đời thực. Ngôi thánh đường lịch sử Stowe Community Church với tháp chuông gỗ trắng muốt vươn cao thanh thoát, nổi bật kiêu hãnh giữa biển lá phong đỏ thắm, vàng cam rực rỡ bao quanh thung lũng. Đánh tay lái xe hơi vượt qua con đèo hẹp Smugglers' Notch ngoạn mục, bạn sẽ lướt đi dưới những vòm lá phong đan cài vào nhau như một mái vòm nhà thờ bằng vàng ròng, lọc ánh nắng trưa thành thứ ánh sáng hổ phách ấm áp lạ kỳ.
- Vẻ Đẹp Thanh Bình Của Làng Cổ Woodstock: Từng nhiều lần được bình chọn là một trong những thị trấn duyên dáng nhất nước Mỹ, Woodstock vẫn lưu giữ nguyên vẹn những nếp nhà gạch đỏ từ thế kỷ mười chín quanh bãi cỏ trung tâm làng. Cây cầu gỗ Middle Bridge có mái che cổ kính bắc qua dòng sông Ottauquechee êm đềm là nơi bạn có thể đứng ngắm những chiếc lá phong đỏ trôi lững lờ trên làn nước biếc. Ven đường làng, những hàng rào đá cổ do các bậc tiền nhân dựng lên từ thời khai hoang uốn lượn qua các đồng cỏ xanh rì, nơi đàn bò sữa Holstein thong thả gặm cỏ trong ráng chiều vàng óng.
- Kỹ Nghệ Nấu Mật Phong Thượng Hạng: Men theo các nẻo đường quê, những căn lều nấu mật phong gia đình (sugar shack) luôn mở rộng cửa đón chào khách ghé nếm thử mật phong nguyên chất Vermont Grade A. Thưởng thức từng muỗng mật từ loại màu vàng nhạt thanh tao đầu mùa cho tới loại màu hổ phách sẫm đậm đà đượm hương caramel nướng mới hiểu vì sao giọt mật ngọt ngào này lại được xem là báu vật nông nghiệp thiêng liêng của xứ sở sương mù.
Vượt Qua Những Đỉnh Núi Hoa Cương: Đèo Kancamagus Và Dãy Núi White Mountains
Tiến dần sang phía đông qua địa phận tiểu bang New Hampshire, khung cảnh đồng quê thanh bình nhường chỗ cho sự hùng trĩu, hiểm trở của dãy núi đá hoa cương White Mountains:
- Hải Lộ Mùa Thu Kancamagus Highway (Xa Lộ 112): Băng qua ba mươi bốn dặm đường rừng nguyên sinh giữa lòng Rừng Quốc gia White Mountain mà không hề có một cây xăng, quán xá hay bảng quảng cáo nào chen chân, con đèo Kancamagus được dân mê xe hơi phong tặng danh hiệu cung đường ngắm lá thu đẹp bậc nhất nước Mỹ. Lên tới độ cao gần một ngàn mét ở đỉnh đèo Kancamagus Pass, con đường uốn lượn ôm theo dòng suối Swift River gầm vang bọt sóng, nơi du khách có thể bước chân lên những phiến đá hoa cương hồng tại hẻm đá Rocky Gorge ngắm nhìn dòng nước mát lạnh cuốn theo từng chiếc lá đỏ trôi xa.
- Hẻm Núi Franconia Notch Và Thác Flume Gorge: Khe núi đá hoa cương sâu hoắm khoét sâu dưới chân núi Mount Liberty, nơi những cây cầu gỗ treo cheo leo bám sát vách đá dựng đứng dẫn lối bạn đi dọc theo những dòng thác gầm vang, rêu xanh phủ kín từng thớ đá và thảm dương xỉ mướt rượt lấp lánh dưới tàng lá phong rơi rụng.
- Cảm Giác Băng Qua Những Chiếc Cầu Gỗ Mái Che: Rải rác khắp vùng nông thôn Vermont và New Hampshire là hàng trăm cây cầu gỗ có mái che cổ kính, được người dân địa phương gọi vui là "những chiếc cầu hôn" (kissing bridges). Được dựng nên từ thế kỷ mười chín với khung xà gỗ sồi vững chãi và mái ngói che mưa tuyết, mỗi lần cho xe hơi lăn bánh chầm chậm qua lòng cầu tối sẫm, nghe tiếng lốp xe dội trên những thanh ván gỗ cót két đem lại cảm giác hoài niệm bồi hồi khó tả.
Đại Tiệc Mùa Màng: Vườn Táo Trĩu Quả, Bánh Donut Chiên Giòn Và Phô Mai Cheddar Béo Bùi
Chuyến hành trình mùa thu New England chắc chắn sẽ thiếu đi một nửa hương vị nếu bạn bỏ qua những phong vị ẩm thực mộc mạc, đậm đà được chắt chiu từ mùa thu hoạch trù phú của miền quê:

Khi ngọn gió chiều bắt đầu se lạnh, việc ghé xe hơi vào một nông trại trồng táo gia đình hay tiệm bánh ven đường sẽ mở ra một bữa tiệc ấm sực lòng người:
- Bánh Donut Nước Táo Lăn Đường Quế Nóng Hổi: Món bánh tráng miệng dân dã được xem là linh hồn ẩm thực buổi sáng của mùa thu New England. Bột bánh được nhào chung với nước táo ép tươi cô đặc trên lửa nhỏ dậy mùi thơm ngào ngạt quyện chút bột nhục đậu khấu, rồi thả vào chảo dầu sôi chiên cho tới khi lớp vỏ phồng to vàng ươm còn ruột bánh bên trong mềm xốp như bông. Vừa vớt ra khỏi chảo mỡ nóng hổi còn bốc khói, người ta lăn liền tay qua lớp đường hạt trộn bột quế thơm lừng, cắn một miếng là lớp đường giòn rụm tan chảy trên đầu lưỡi, ngon lành đến mê mẩn.
- Ly Nước Táo Ép Đun Nóng Thơm Nồng Hương Thảo Mộc: Ép từ những giống táo tươi ngon hái ngay tại vườn như McIntosh, Honeycrisp hay Cortland, nước táo ngọt thanh được nấu ấm trong những chiếc nồi gang cùng vỏ quế nguyên thanh, hoa hồi, đinh hương và vài lát cam vàng. Ngồi trên chiếc ghế gỗ mộc ven vườn, hai tay ấp chặt ly nước táo nóng hổi bốc khói, nhấp từng ngụm nước ngọt lịm cay ấm làm tan biến hết cái lạnh của buổi chiều thu.
- Phô Mai Vermont Cheddar Ủ Lâu Năm Đậm Đà: Nhờ những đồng cỏ mát lành, phô mai cheddar của bang Vermont nức tiếng khắp thế giới bởi độ béo bùi và hương vị sắc nét. Các nghệ nhân ủ những tảng phô mai bằng vải thô trong hầm đá suốt từ một tới hai năm trời, tạo nên chất phô mai rắn rỏi, bùi béo ngậy và lấm tấm những tinh thể muối canxi giòn tan nhai vui miệng, ăn kèm với vài lát táo giòn ngọt là sự kết hợp hết sẩy.
- Bánh Kẹp Buttermilk Nóng Rưới Đẫm Mật Phong: Bữa sáng tại các quán trọ gia đình (B&B) vùng quê luôn bắt đầu bằng dĩa bánh kẹp buttermilk tròn dày nướng vàng ruộm trên mặt chảo gang, quết miếng bơ béo thơm ngậy và chan ngập tràn mật phong hổ phách đun nóng, ăn kèm vài lát thịt ba rọi xông khói mặn mà giòn rụm.
Chạy Về Phía Biển Lớn: Bờ Vực Hoa Cương Maine Và Vườn Quốc Gia Acadia
Rời xa những rặng núi cao chạy thẳng về hướng bờ biển Đại Tây Dương, mùi lá rừng khô dần nhường chỗ cho vị mặn mòi nồng nàn của gió biển phương bắc. Bờ biển đá hoa cương gập ghềnh của tiểu bang Maine hiện ra hùng vĩ, khép lại hành trình mùa thu bằng vẻ đẹp đại dương ngoạn mục:

- Vẻ Đẹp Hoang Sơ Của Vườn Quốc Gia Acadia: Là vườn quốc gia duy nhất của cả vùng New England, Acadia là nơi núi rừng thực sự chạm ngõ biển cả trên hòn đảo Mount Desert Island. Lái xe hơi men theo cung đường Park Loop Road đưa bạn qua những vách đá sừng sững bên bờ sóng như mỏm đá Otter Cliff, còn lái xe lên đỉnh núi Cadillac Mountain là bạn được đứng tại nơi đón những tia nắng bình minh đầu tiên rọi xuống lục địa nước Mỹ mỗi sớm mùa thu.
- Ngọn Hải Đăng Cổ Kính Bass Harbor Head Light: Đứng hiên ngang trên mép đá hoa cương cheo leo ở rìa tây nam hòn đảo từ năm 1858, ngọn hải đăng gạch trắng này dẫn lối cho tàu bè ra vào vịnh Bass Harbor an toàn. Mỗi khi hoàng hôn buông xuống, chân trời phía tây nhuộm lên những dải màu hồng phấn và tím hoa cà tuyệt đẹp, tương phản với những đợt sóng biển Đại Tây Dương gầm vang đập vào chân đá dưới ánh đèn đỏ rực xoay vần.
- Ngắm Cảnh Hồ Jordan Pond Và Thưởng Thức Bánh Popover: Đến Acadia, đừng quên ghé chân ngồi trên thảm cỏ xanh của nhà hàng lịch sử Jordan Pond House. Từ cuối thế kỷ mười chín, du khách khắp nơi đã có thói quen ngồi đây nhâm nhi những chiếc bánh popover phồng to rỗng ruột vừa nướng chín vàng ươm, quết mứt dâu tây ngọt ngào và bơ béo ngậy, phóng tầm mắt ngắm hai ngọn đồi đá tròn The Bubbles soi bóng phẳng lặng xuống mặt hồ nước trong veo như gương soi.
Tinh Hoa Bánh Mì Kẹp Tôm Hùm Maine: Làng Chài Và Những Chòi Hải Sản Ven Cảng
Dù tôm hùm được đánh bắt quanh năm ở Maine, nhưng cuối thu chính là thời điểm thịt tôm ngon ngọt và chắc nịch nhất sau mùa lột vỏ mùa hè. Ghé vào những chòi gỗ mộc mạc dựng ngay sát cầu tàu nơi thuyền câu tôm hùm neo đậu dập dềnh theo con nước, bữa tiệc hải sản tươi rói sẽ bắt đầu:
- Bánh Mì Kẹp Tôm Hùm Kiểu Maine Đích Thực (Lobster Roll): Thịt càng và thịt đuôi tôm hùm tươi roi rói vừa luộc chín tới được xé miếng to dày cùi, chỉ trộn phớt nhẹ một muỗng sốt mayonnaise béo thơm và chút nước cốt chanh tươi để giữ trọn vị ngọt tự nhiên của biển khơi. Phần nhân tôm đầy ắp được nhồi ngập tràn vào ổ bánh mì brioche xẻ lưng đã nướng giòn rụm hai mặt với bơ thơm lừng, cắn một miếng là vị ngọt của thịt tôm tươi mọng nước vỡ òa trong miệng ngon lành khôn xiết.
- Phiên Bản Chan Bơ Nóng Kiểu Connecticut: Dành cho những ai mê vị béo thuần khiết không thích sốt mayonnaise, thịt tôm hùm nóng hổi được nhúng trực tiếp vào chảo bơ lạt đun chảy thơm phức rồi gắp ngập vào ổ bánh mì nướng giòn, kèm thêm một chén bơ nấu chảy bên cạnh để rưới thêm tùy thích, ăn tới đâu đã thèm tới đó.
- Tô Súp Nghêu New England Clam Chowder Béo Ngậy: Nước súp trắng ngà mịn màng nấu từ thịt nghêu đại dương ngọt lịm, thịt ba rọi muối giòn rụm, khoai tây thái hạt lựu ninh nhừ và kem sữa béo ngậy. Súp New England tuyệt đối không nấu chung với cà chua, giữ trọn vị ngọt bùi tự nhiên béo thơm từ sữa và tinh bột khoai tây, rắc thêm vốc bánh quy mặn giòn tan nhai rôm rả ấm bụng vô cùng.
- Bánh Pie Việt Quất Rừng Hoang Dã (Wild Maine Blueberry Pie): Những trái việt quất rừng hạt nhỏ li ti mọc hoang dã trên các vùng đồi cằn cỗi duyên hải Maine mang vị ngọt đậm đà và vị chua thanh rất riêng. Nướng giòn dưới lớp vỏ bánh bột mì nướng vàng giòn rụm, một lát bánh pie việt quất rừng ấm nóng ăn cùng một viên kem vani mát lạnh tan chảy từ từ là cái kết ngọt ngào trọn vẹn cho chuyến đi biển.
Những Lời Khuyên Bỏ Túi Cần Thiết Khi Săn Lá Vàng New England
Để chuyến đi săn mùa thu vàng của bạn được trọn vẹn, êm ru và đong đầy kỷ niệm đẹp, hãy lưu ý kỹ những kinh nghiệm bỏ túi chân tình này nghen bà con:
- Canh Lịch Lá Đổi Màu Từ Bắc Xuống Nam: Mùa thu không đổi màu cùng một lúc trên toàn bộ vùng đất này, mà di chuyển tựa như một làn sóng rực lửa từ vùng núi cao phía bắc lan dần xuống các thung lũng phía nam ven biển. Đỉnh điểm lá đỏ rực rỡ nhất ở vùng núi phía bắc Vermont, New Hampshire và Maine thường rơi vào khoảng cuối tháng chín tới tuần đầu tháng mười; trong khi vùng duyên hải Maine, phía nam New Hampshire và bang Massachusetts lại nở rộ rực rỡ vào giữa tới cuối tháng mười.
- Theo Dõi Bản Đồ Lá Đỏ Trực Tuyến: Các sở du lịch địa phương của Vermont và Maine luôn cập nhật bản đồ dự báo lá đổi màu hàng tuần rất chi tiết. Hãy giữ lịch trình di chuyển linh hoạt để sẵn sàng đổi hướng xe hơi chạy sang những sườn núi đang vào độ rực rỡ nhất nghen.
- Đặt Chỗ Nghỉ Chân Càng Sớm Càng Tốt: Mùa lá thu New England thu hút du khách từ khắp nơi trên thế giới đổ về nên các nhà trọ cổ (country inn), homestay hay khách sạn ven đường thường kín phòng từ sáu tới chín tháng trước. Nếu đi ngẫu hứng, bạn có thể chọn các thành phố trung tâm lớn hơn như Burlington ở Vermont hay Bangor ở Maine để mướn phòng rồi lái xe hơi chạy vòng quanh các sườn núi ngắm cảnh trong ngày cũng rất tiện.
- Tự Do Rẽ Vào Những Nẻo Đường Quê Vắng Xe: Những khung cảnh mùa thu đẹp nao lòng nhất thường không nằm dọc theo các đường xa lộ lớn liên bang mà ẩn mình sau những lối rẽ đường đất nhỏ, những con đường làng quanh co rợp bóng cây phong. Hãy cho phép bản thân đi chậm lại, hít thở bầu không khí núi rừng mát lạnh, dừng lại ghé thăm các xưởng ép nước táo mộc mạc bên đường và cảm nhận trọn vẹn món quà kỳ diệu mà thiên nhiên ban tặng cho mùa thu nước Mỹ nghen bà con!